Centrum Psychoterapii i Psychologii

psychoterapia - przekrój głównych nurtów

Umów sesję
MASZ PYTANIE ?
Kinga Kocjan
e-mail:kinga.kocjan@atfc.pl
mobile:+48 728 37 52 27
Zobacz również

Psychoterapia – przekrój głównych nurtów


Psychoterapia (od starogreckiego psyche = dusza i therapein = leczyć) – zbiór technik leczących lub pomagających leczyć rozmaite schorzenia i problemy natury psychologicznej. Jest procesem zamierzonego oddziaływania na pacjenta środkami psychologicznymi. Psychoterapia jest sposobem specjalistycznej pomocy. Jest dziedziną interdyscyplinarną, należy częściowo do medycyny, ale poza nią wykracza.

Ścisłe określenie tego, czym jest psychoterapia, jest niezwykle trudne, jeśli w ogóle możliwe. Termin psychoterapia jest wieloznaczny, o niejasnych granicach. Istnieje wiele szkół terapeutycznych i teorii, używane są odmienne terminologie. Twierdzenia reprezentantów różnych kierunków psychoterapii bywają sprzeczne. Wiedza teoretyczna składa się z wielu dotyczących zaburzeń koncepcji, u których podstaw leżą odmienne założenia i wynikająca z nich praktyka psychoterapeutyczna. Niektóre z teorii z uwagi na podobną koncepcję zjawisk patologicznych oraz metody postępowania terapeutycznego można pogrupować w tzw. szkoły psychoterapii, te zaś z kolei, tworzą teoretyczne kierunki (nurty) psychopatologii. Dokonanie przejrzystej klasyfikacji teoretycznych nurtów w psychoterapii nie jest zadaniem prostym. Trudność wynika z faktu, iż poszczególne koncepcje zaburzeń oraz wypracowane w ich ramach metody pracy z pacjentem nie powstały w izolacji względem siebie, lecz inspirowane były - czy to w sensie kontynuacji, czy to polemiki - ideami klinicznymi, rozwijanymi wcześniej bądź równolegle. Stąd wiele koncepcji zawiera - oprócz myśli oryginalnych - podobne poglądy zarówno w sensie teoretycznego ujmowania zaburzeń oraz ich genezy, jak również sposobu uprawiania praktyki psychoterapeutycznej. Do problemów związanych z różnorodnością nurtów psychoterapii dołącza się jeszcze zjawisko niewątpliwego nadużywania terminu „psychoterapia”. Bywa ono stosowane do określania różnych działań pseudoterapeutycznych, a nawet szalbierczych, korzystających z autorytetu, jaki ma rzetelna psychoterapia i odżywiających się niespełnionymi nadziejami wielu cierpiących ludzi.

Mimo, że pojęcia poradnictwo i psychoterapia bywają używane zamiennie, istnieją znaczące różnice w celach i metodzie pomiędzy poradnictwem a psychoterapią. Różnice te wpływają zarówno na to dla jakich pacjentów te różnorodne podejścia będą właściwe, jak i na czas trwania leczenia czy długość wymaganego szkolenia terapeutycznego. Ważnym stwierdzeniem jest to, że psychoterapia jest procesem specjalistycznej pomocy. Jej celem, właściwie zawsze, jest pewna istotna zmiana myślenia i zachowań. Jeśli jest to zmiana głębsza, dotycząca zasadniczych przyzwyczajeń i cech, mówi się o zmianie osobowości albo zmianie jej struktury. Znaczy to także, że sposobem osiągania tej zmiany jest pomoc dłużej trwająca, mająca swoje fazy, sięgająca stopniowo do kolejnych problemów, sukcesywnie je rozwiązując. W takim ujęciu psychoterapia jest czymś zupełnie innym niż pomoc, jaka może mieć miejsce w czasie jednego czy kilku spotkań z psychologiem. To, że jest to pomoc specjalistyczna, oznacza też, że rozmowa psychoterapeutyczna jest czym innym, mimo pewnego podobieństwa, niż zwyczajna rozmowa o swoich problemach np. z zaprzyjaźnioną osobą. Za sposobem prowadzenia rozmowy terapeutycznej kryje się znajomość genezy problemów emocjonalnych, psychicznych i sposobów ich przezwyciężania. W związku z tym pomoc osób bliskich, choćby dysponujących cennym doświadczeniem życiowym, nie może zastąpić skuteczności psychoterapii tam, gdzie jest ona rzeczywiście potrzebna. Istotną różnicą pomiędzy pomocą profesjonalną a pomocą przyjacielską jest też „niesymetryczność”. Przyjaciele wspierają się, wysłuchują się, doradzają wzajemnie. Pacjent (klient) nigdy natomiast nie powinien stać się powiernikiem terapeuty i wsparciem dla niego.

Psychoterapia wyraźnie odróżnia się od farmakologicznych i innych biologicznych metod leczenia. Używa metod, które ogólnie określa się jako „psychologiczne”. Należą do nich przede wszystkim dyskurs (rozmowa) i refleksja terapeutyczna z analizą życiowej sytuacji, znaczenia emocji i stosowanych strategii rozwiązywania problemów. W części szkół psychoterapeutycznych przywiązuje się wagę do dotarcia i przeżycia tłumionych emocji i ich odreagowania. Wskazuje się też na znaczenie, zwłaszcza dłuższej, relacji z psychoterapeutą. Wiązać się ona może z stopniowym budowaniem poczucia bezpieczeństwa i zaufania oraz doświadczaniem korygującego wpływu innej osoby. W sumie: psychoterapia jest drogą zmiany świadomych i nieuświadamianych sposobów spostrzegania siebie, świata i innych ludzi.

Istnieją różne sposoby uprawiania psychoterapii, różniące się co do czasu trwania poszczególnych sesji, ich częstości, liczby uczestniczących jednocześnie pacjentów / klientów (terapia indywidualna, grupowa, małżeńska, rodzinna), jak i liczby zaangażowanych terapeutów – np. psychoterapię małżeńską, partnerską często prowadzi dwóch terapeutów. Terapeuci mogą prowadzić, w zależności od wyznawanych przez siebie poglądów, psychoterapię bardziej aktywnie, nawet dyrektywnie, albo dając pacjentowi więcej czasu na wypowiedzenie się, w większym stopniu dostosowując się do inicjatywy pacjenta.

Jest to jednocześnie pomoc, która jest wrażliwa na różnego rodzaju zagrożenia. Jak każda metoda leczenia może być stosowana w niewłaściwym schorzeniu, czasem w sposób nieuzasadniony pragnie się nią zastąpić leczenie farmakologiczne. Bywa, i tak często, że z psychoterapią wiąże się nadmierne oczekiwania i nadzieje. Nieuzasadnione jest oczekiwanie, że psychoterapia przyniesie odpowiedź na wszystkie pytania życiowe, że wskaże jego cel, uruchomi niezwykłe siły i umiejętności.

Celem psychoterapii jest:

Istnieje pięć głównych kategorii nurtów teoretycznych związanych z psychoterapią:

Koncepcje psychoanalityczne łączy podobny sposób określania celu terapii, którym jest wzmocnienie funkcji ego i uzyskanie przez pacjenta tzw. korektywnego emocjonalnego doświadczenia. Niezależnie od różnic w założeniach teoretycznych na temat zaburzeń i ich źródeł, praca psychoterapeutyczna koncentruje się tu na odkryciu nieświadomych przeżyć, odreagowaniu ich i uzyskaniu stopniowego wglądu, jest to warunek wystąpienia korektywnych doświadczeń emocjonalnych.

Koncepcje tworzące orientację poznawczo-behawioralną opierają się na założeniu, iż wszystkie zachowania człowieka nabywane są w toku uczenia się, będącego procesem, na który składają się doświadczenia indywidualne, jednostkowe. Istotną rolę w uczeniu się odgrywają struktury poznawcze, przekonania człowieka i pamięć doświadczeń społecznych. Techniki psychoterapeutyczne służą oduczaniu się dysfunkcjonalnych zachowań, ćwiczeniu nowych zachowań oraz zmiany struktur poznawczych.

Orientacja humanistyczno-egzystencjalna zakłada, iż psychoterapia powinna stwarzać ludziom z zaburzeniami i problemami egzystencjalnymi warunki sprzyjające swobodnemu rozwojowi, samorealizacji oraz pełnemu urzeczywistnieniu własnej niepowtarzalnej egzystencji. Stosowane metody podobne są do psychoanalitycznych (np. ćwiczenia psychodramatyczne i kontinuum świadomości w terapii Gestalt), lecz pełnią inną funkcję. Psychoterapia prowadzona jest w sposób niedyrektywny.

Orientacja systemowa stanowi najmłodszy nurt w psychoterapii. Koncepcje tworzące tę orientację teoretyczną zakładają, iż patologia jednostki jest rezultatem jej zaburzonych stosunków interpersonalnych. Głównym celem psychoterapii jest tu usunięcie społecznych i indywidualnych barier w interpersonalnym funkcjonowaniu człowieka.

Jako odrębny nurt wymienia się szkołę Miltona Ericksona, który był pionierem podejścia komunikacyjnego w psychoterapii. Jego metoda pracy opierała się na świadomym wykorzystywaniu własnych zachowań komunikacyjnych pacjenta dla maksymalizacji efektów psychoterapeutycznych. Jako pierwszy w historii psychoterapii przestał on koncentrować się na deficytach pacjenta przejawianych w zachowaniu, świadomości, rozumieniu i sposobie reagowania wewnątrz systemu. Milton Erickson skupiał się na mocy, jaką ma pacjent. Pytał: „co pacjent wnosi do terapii jak można to wykorzystać?" Odkrywał te wszystkie pozytywne elementy, które mogą pomóc pacjentowi w rozwoju, zmienić jego zasoby wewnętrzne w efektywny sposób. Podobnie w podejściu Skoncentrowanym na Rozwiązaniu psychoterapeuta koncentruje się głównie na zasobach, wyjątkowości pacjenta.

Jednak najczęściej stosowanym przez psychoterapeutów jest podejście eklektyczne. Większość psychoterapeutów przechodzi szkolenie w zakresie różnych nurtów terapeutycznych. Są eklektyczni w swojej praktyce w tym sensie, iż dostosowują do problemu danego pacjenta techniki tej szkoły psychoterapeutycznej, która najlepiej wyjaśnia konkretne zaburzenia i proponuje najbardziej efektywny sposób ich terapii lub też w przypadku pracy z danym pacjentem łączą techniki różnych szkół aby uzyskać jak najlepsze efekty.

Poniżej znajdziecie Państwo szerszy opis poszczególnych szkół psychoterapeutycznych.


Psychoanaliza

Psychoanalizę można zdefiniować jako taką metodę badania i/lub leczenia zaburzeń psychicznych, która polega na ujawnianiu istniejących przeniesień w stosunku do ludzi z otoczenia i do analityka, które ujawniają się dzięki rozwijającej się regresji wywołanej neutralną, nie narzucającą, nie kierującą pozycją psychoanalityka, oraz na stopniowym usuwaniu przeniesień, uświadamianiu idei i emocji nieświadomych, zmniejszaniu oporów - wyłącznie drogą interpretacji, klaryfikacji, konfrontacji. Twórca psychoanalizy, Freud podał trzy definicje psychoanalizy, (l) Psychoanaliza jest to procedura badania procesów umysłowych niedostępnych w inny sposób. (2) Jest to metoda leczenia zaburzeń psychicznych oparta na tym badaniu. (3) Termin ten odnosi się także do teorii psychologicznych opartych na tej metodzie badania i tworzących nową dyscyplinę naukową. Nie można stwierdzić, że psychoanaliza posiada jakąś jednolitą teorię zaakceptowaną przez wszystkie szkoły psychoanalityczne. Można jednak powiedzieć, że wszystkie szkoły psychoanalizy odnoszą się do zbioru podstawowych teorii opracowanych przez Freuda, czy to na zasadzie negacji, czy to rozwijając je lub przekształcając.<.p>

Aby zrozumieć założenia psychoanalizy, należy poznać znaczenie następujących, podstawowych terminów:


Rozwój psychoanalizy

W rozwoju psychoanalizy można wyodrębnić pięć faz.

Uświadamiania treści nieświadomych. Pierwszą książką napisaną na temat psychoanalizy są Studia o histerii (Freud i Breuer). Jej autorzy uważali wówczas, że przyczyną nerwicy są usunięte do nieświadomości, czyli pozornie zapomniane, traumatyczne wspomnienia połączone z dużym ładunkiem emocji. Dlatego leczenie sprowadzili oni do odkrycia tych wspomnień.

Ujawnianie oporów. W drugiej fazie rozwoju psychoanalizy, Freud skoncentrował się na źródłach trudności w leczeniu pacjentów. Stwierdził, że przyczyna niepowodzeń w leczeniu tkwi w obronie pacjenta przed uświadamianiem sobie materiału, który nie jest dla niego przyjemny. Inaczej mówiąc, pacjent stosuje obrony, które w analizie pojawiają się jako opór przed odkrywaniem, badaniem, uświadamianiem. Freud starał się usuwać opór za pomocą interpretacji. Pojawiło się też pojęcie „przepracowania", odnoszące się do wielokrotnego, uporczywego badania obron i oporów.

Interpretacja przeniesień. W trzeciej fazie rozwoju psychoanalizy, Freud odkrył, że nie wszyscy pacjenci pozbywają się objawów chorobowych, mimo skuteczności analizowania nieświadomości i oporów. Zauważył, że często, zwłaszcza w obecności psychoanalityka i w kontaktach z nim, symptomy ulegają nasileniu i powstaje tak zwana nerwica przeniesieniowa. W ten sposób powstała w tym czasie trzecia metoda i cel psychoanalizy: usuwanie przeniesień wobec psychoanalityka przez ich ujawnianie, wyjaśnianie i interpretowanie. Dziś systematyczne analizowanie przeniesień jest zasadą podstawową wszystkich szkół psychoanalizy.

Analizowania funkcji ego. W tej czwartej fazie rozwoju zrodziła się nowa metoda psychoanalizy — analizowanie ego i superego. Nie wyparła ona metod poprzednio opisanych, lecz raczej dobrze je uzupełniła.

Analizy przeciwprzeniesienia. Piąta faza rozwoju psychoanalizy nastąpiła już po śmierci Freuda. Badacze odkryli duże znaczenie przeciwprzeniesienia (zdolność analityka do obserwacji swoich reakcji świadomych i nieświadomych na przeżycia pacjenta) dla możliwości rozumienia i analizowania pacjentów.

Jako wynik rozwoju psychoanalizy w pięciu opisanych fazach, powstała aktualna teoria i technika psychoanalizy. Łączy ona wszystkie wyodrębnione zjawiska i wykorzystuje je stosownie do charakteru zaburzeń pacjenta.


Czynniki leczące w psychoanalizie

Jest ich wiele. Niektóre są typowe dla psychoanalizy i występują tylko w niej. Inne są wspólne dla psychoanalizy i innych form psychoterapii.

Do pierwszej grupy, która wyróżnia psychoanalizę i poza nią nie występuje należą trzy działania lecznicze:

Do drugiej grupy działań — wspólnych z innymi formami psychoterapii — należy siedem czynników leczniczych:

Reakcje przeciwprzeniesieniowe psychoanalityka w stosunku do pacjenta nie są zaliczane do czynników leczniczych. Mogą one natomiast ułatwiać leczenie, przez lepsze rozumienie pacjenta.


Podział szkół psychoanalitycznych

Wśród licznych szkół psychoanalitycznych warto wyodrębnić cztery, najważniejsze ze względu na największy wpływ i najszersze grono zwolenników. Są to:

Ten ostry podział w ostatnich latach zaciera się. Coraz większa liczba psychoanalityków jest skłonna stosować zasady wywodzące się z różnych szkół. Mogą oni w ten sposób dopasować technikę prowadzenia analizy do problemów pacjenta. Wszystkie wymienione szkoły stosują wszystkie cztery podstawowe działania psychoanalityczne, a więc analizę nieświadomości, oporów, przeniesień i funkcji ego. Różnice między szkołami w zakresie techniki analizowania polegają na tymi że w każdej z nich kładzie się większy nacisk na inne czynniki lecznicze.


Psychoterapia psychodynamiczna

Metoda terapii zaburzeń psychicznych, oparta na założeniach teorii psychoanalizy. W klasycznej psychoanalizie pacjent przyjmuje pozycję leżącą, analityk zaś siedzi na fotelu umieszczonym za głową pacjenta. Pozycja taka ułatwia pacjentowi stan regresji. W trakcie terapii pacjent mówi. Temat mówienia jest zupełnie dowolny. Jedyną obowiązującą zasadą jest mówienie wszystkiego tego co przyjdzie pacjentowi do głowy, bez dbania o to, czy jest to logiczne, sensowne, czy pozostaje w związku z problemem. Analityk natomiast dokonuje interpretacji wypowiedzi. Interpretacji podlega wiele zjawisk:

Procesowi analizy sprzyja postawa „neutralności” analityka. Polega ona na ograniczaniu wprowadzania własnej osoby do psychoterapii (tzn. analityk nie mówi o tym co lubi, nie opowiada historii ze swojego życia itp.). Dzięki temu pacjent domyślając się tego, jaki jest jego psychoterapeuta (projektując na terapeutę swoje fantazje), tworzy przeniesienie, czyli jego kontakt z psychoterapeutą odtwarza pewną ważną relację z inną osobą. Etap ten zwie się nerwicą przeniesieniową. Analizowanie tej ostatniej jest jednym z najistotniejszych terapeutycznie etapów analizy. Przeciwprzeniesienie to zjawisko, za sprawą którego psychoterapeuta odpowiada na przeniesienie pojawiające się u pacjenta.

Psychoterapia psychodynamiczna jest skuteczną metodą leczenia większości zaburzeń psychicznych (m.in. nerwic, zaburzeń depresyjnych, lękowych i osobowości). Dane te równocześnie wskazują, że omawiana metoda w optymalnych warunkach może zapewniać trwałą zmianę samopoczucia i funkcjonowania pacjenta. Wśród przeciwskazań do takiego leczenia wymienia się: obecność aktywnego epizodu psychotycznego oraz czynne uzależnienie.

Podejście psychodynamiczne zakłada, że życiem człowieka sterują w dużej mierze wewnętrzne, nieuświadomione mechanizmy działania, ukryte potrzeby oraz nierozwiązane (w przeszłości) konflikty intrapsychiczne. Podstawowe założenie tej szkoły psychoterapeutycznej głosi, że nie sposób zrozumieć życia psychicznego jednostki pominąwszy refleksję nad jej nieświadomością w której kumulują się treści nieakceptowane i wypierane obronnie przez świadomą część naszego przeżywania. Zewnętrznym i dostępnym racjonalnemu poznaniu przejawem funkcjonowania nieświadomości są takie akty psychiczne jak marzenia senne, objawy nerwicowe (np. lęki), przejęzyczenia oraz czynności pomyłkowe, które po ujawnieniu przez pacjenta stają się przedmiotem analizy.

Psychoterapia psychodynamiczna toczy się w oparciu o relację terapeutyczną, czyli silną, zaakceptowaną obustronnie więź między pacjentem, a psychoterapeutą. We współczesnej formie sesja psychoterapeutyczna w nurcie psychodynamicznym odbywa się „twarzą w twarz” (uczestnicy siedzą naprzeciwko siebie). Pacjent zaczyna spotkanie poruszając najistotniejsze dla niego wątki. Psychoterapeuta dostosowuje swoją aktywność do aktualnych potrzeb i możliwości pacjenta, „podążając” za nim, poszukuje wspólnie z pacjentem nowego rozumienia, nie doradza. W warunkach dających poczucie bezpieczeństwa i psychicznego komfortu towarzyszy pacjentowi w przepracowaniu trudnych wątków z jego życia, rozwiązaniu nieświadomych konfliktów, zredukowaniu przymusu powtarzania dysfunkcyjnych strategii działania. Korzystając z wspomnianego wcześniej mechanizmu przeniesienia psychoterapeuta umożliwia pacjentowi przeżycie korekcyjnego doświadczenia emocjonalnego, które warunkuje trwałe zmiany w jego osobowości, stając się bazą do wprowadzania korzystnych zmian w funkcjonowaniu.

Z punktu widzenia formalnego psychoterapia psychodynamiczna to zazwyczaj cykl regularnych spotkań, odbywających się z częstością 1-2 razy w tygodniu, w stałym, umówionym terminie, zawsze z tym samym specjalistą. Czas trwania procesu terapeutycznego jest zindywidualizowany i związany m.in. z rodzajem i nasileniem problemów, z którymi zgłosił się pacjent, jego motywacją do leczenia, możliwościami intelektualno-emocjonalnymi. W większości przypadków jest to okres od 6 do kilkunastu miesięcy, a czasami nawet do kilku lat.

W przeciwieństwie do poradnictwa, psychoterapia psychodynamiczna stawia sobie za cel uzyskanie głębokich i trwałych zmian strukturalnych osobowości. Zahamowany proces dojrzewania i integracji osobowości zostaje, dzięki tej metodzie, podjęty na nowo.

Psychoterapia psychodynamiczna często jest krytykowana za długi czas leczenia. Istnieją jednak ważne powody dla takiej inwestycji czasu i pieniędzy. Po pierwsze, celem psychoterapii psychodynamicznej jest przemodelowanie fundamentalnych struktur psychicznych. Struktury te, istniejące przez wiele lat, będą wciąż używane przez pacjenta, mimo faktu, że prawdopodobnie to one przyczyniły się do obecnych trudności pacjenta i będą to czynić w przyszłości. Opór przed zmianą w dużej mierze jest nieświadomy i dlatego racjonalne argumenty nie przynoszą skutku. To jest tak, jakby nieświadoma część osobowości była wierna maksymie: "lepsze piekło znane niż niebo nieznane". Krótkotrwała praca z tak ugruntowanymi strukturami nie będzie więc efektywna. Ważna część teorii psychoanalitycznej dotyczy, obszarów osobowości (głównie nieświadomych), które będą przeciwstawiać się zmianom i zmierzać do utrzymania poprzedniej struktury psychicznej. Takie mechanizmy obronne powstały z uzasadnionych powodów, zwykle po to, aby chronić przed bólem i lękiem. Gdy tylko psychoterapeuta zaczyna konfrontować pacjenta z owymi strukturami, potrzebuje on wiele wsparcia, aby poradzić sobie z bólem i lękiem, które spowodowały ich powstanie. Pacjent będzie miał tendencje do używania znanych sobie struktur obronnych, w celu uniknięcia bólu i z takim funkcjonowaniem terapeuta konfrontuje pacjenta. Jeżeli jednak pacjent nie uzyska pomocy, w poradzeniu sobie z emocjami, przed którymi był chroniony czy przynajmniej w rozwinięciu innych sposobów radzenia sobie z nimi, zmiany i rozwój nie będą możliwe.

Za podstawowy czynnik leczący uznaje się wgląd dzięki, któremu ukryty do tej pory materiał psychiczny staje się dostępny świadomości. Prowadzi to do odzyskania i ponownej integracji utraconych części ego. Sandler następująco definiuje wgląd: „Jeśli pacjent jest w stanie uzyskać i utrzymać rozumienie powiązań między własnymi świadomymi i nieświadomymi skłonnościami a także między teraźniejszością i przeszłością, to mówi się, że osiągnął „wgląd”. Interpretacje terapeuty, nawet jeśli zdając się zwiększać wgląd pacjenta, nie zawsze efektywnie powodują natychmiastową zmianę w funkcjonowaniu pacjenta. Trzeba przeznaczyć pewien okres na przepracowanie, w którym to czasie sumuje się efekt uzyskanego wglądu. Czasami kiedy wydaje się, że pacjent osiągnął znaczny postęp, może nastąpić etap, który wygląda na paradoksalne, ponowne pogorszenie się.


Psychoterapia Gestalt

Psychoterapia Gestalt jest uznawana, obok psychoterapii psychodynamicznej czy poznawczo - behawioralnej, za jeden z najbardziej charakterystycznych i najintensywniej rozwijających się współcześnie nurtów psychoterapeutycznych. Jej twórca – Fritz Perls, bazując na koncepcjach teoretycznych psychologii Gestalt, wyszedł z założenia, że każdy człowiek funkcjonuje zgodnie z zasadą homeostazy, czyli utrzymania równowagi w środowisku wewnętrznym. Jeśli dojdzie do zaburzenia tej równowagi prowadzi to do zaburzeń psychicznych. Psychoterapia Gestalt wyrosła z osobowości Perlsa, jego rozległej wiedzy, zainteresowań oraz buntu wobec psychoanalizy. Perls odrzuca analizy teoretyczne i interpretacje, uznaje je za bezwartościowe w terapii. Jego zdaniem psychoterapia nie polega na odkopywaniu przeszłości, ale na doświadczaniu życia w teraźniejszości. Zamiast stawiać pytania: dlaczego, skąd, po co, Perls pyta: co się dzieje, jak jest. Ważne jest to, co jest tu i teraz. Zarówno wybieganie myślami w przeszłość, jak i w przyszłość oddala od autentycznego życia. Choć Perls bez wątpienia rozumiał wpływ dzieciństwa na to, kim jesteśmy, to rozumiał człowieka jako istotę w pełni odpowiedzialną za własne życie. (Nazwa terapii wywodzi się z psychologii postaci - „gestalt” to po niemiecku całość, postać, kształt, forma, figura.)

Psychoterapia Gestalt skierowana jest przede wszystkim do osób, których zachowania są nieadaptacyjne i nie pozwalają na samorealizację. W związku z tym psychoterapia gestalt sprawdza się w przypadku klientów z problemami emocjonalnymi, fobiami, stanami depresyjnymi czy zaburzeniami natury psychosomatycznej, ale także u osób nie doświadczających problemów psychicznych, a jedynie chcących rozwinąć się i pełniej realizować swój potencjał. Psychoterapia w tym nurcie jest adresowana do osób dorosłych, młodzieży, par i rodzin. Nie ma konkretnych wskazań lub przeciwskazań do odbycia terapii w tej modalności.

Z uwagi na zakres zastosowania, Gestalt jest terapią stwarzającą możliwość pracy krótkoterminowej, choć nie jest to regułą – czas jej trwania uzależniony jest od problemu i może obejmować od kilku miesięcy do kilku lat. Możliwe formy jej przeprowadzania obejmują zarówno psychoterapię indywidualną, psychoterapię grupową jak i udział w kilkudniowych warsztatach, zatem klient ma możliwość podjęcia terapii w takim przedziale czasowym i w takich warunkach, które najbardziej będą sprzyjały osiągnięciu ustalonego z terapeutą celu.

Podstawowym założeniem jest to, aby skoncentrować się na bieżącym problemie i na tym, co dzieje się „TU i TERAZ”. Psychoterapeuta przeprowadza z klientem rozmowę na temat jego oczekiwań i wspólnie ustalają, na czym należy się skupić w dalszej kolejności. Dla skuteczności psychoterapii niezbędna jest szczera i otwarta relacja pomiędzy klientem, a psychoterapeutą, oparta na dialogu i braku lęku przed oceną, zbudowaniu której poświęconych jest kilka pierwszych spotkań.

Najważniejszym celem całej psychoterapii jest osiąganie przez klienta dojrzałości, rozumianej jako znalezienie oparcia w sobie samym i umiejętność sięgania do własnych, często nieuświadomionych przed podjęciem psychoterapii, zasobów.

Jednym z najważniejszych czynników leczących w psychoterapii Gestalt jest relacja terapeutyczna. Podejście to zakłada, że lecznicza siła nie leży ani po stronie psychoterapeuty ani klienta, ale w tym, co zachodzi pomiędzy nimi. Specyficzne dla tej relacji są głębokie zaufanie oraz możliwość komunikowania przez psychoterapeutę emocji doświadczanych w związku z tym, o czym mówi klient. Psychoterapeuta nie jest w tej relacji jedynym autorytetem – pozostaje on w stałym dialogu z klientem, który również występuje tu w roli autorytetu.

Kolejnym istotnym elementem zdrowienia jest wzbudzanie nadziei. Bardzo często praca terapeuty sprowadza się do bycia z osobą cierpiącą, akceptowania jej stanu, bez konieczności podejmowania działań interwencyjnych.

Podstawowym zadaniem psychoterapii Gestalt jest poszerzenie świadomości, zwiększenie elastyczności, zdolności do rozpoznawania swoich własnych potrzeb, przyjmowania tego co naprawdę służy oraz odrzucania tego co dobre nie jest; zamiana tego co „muszę…, powinnam…, trzeba…, wypada…, wszyscy i zawsze tak robią…” w „chcę i nie chcę”. Celem jest osiągnięcie równowagi ciała i umysłu oraz spójności w obszarze myśli, uczuć i zachowań. Klient trafia często do gabinetu w stanie kryzysu egzystencjalnego, w poczuciu braku sensu dotychczasowych działań, braku satysfakcji, wrażeniu frustracji, braku spełnienia. Podczas spotkania psychoterapeuta Gestalt towarzyszy klientowi i zachęca go do skierowania swojej uwagi na „tu i teraz”, pomaga w identyfikowaniu i nazywaniu emocji, myśli, fantazji i wynikających z nich działań. Psychoterapeuta zachęca Klienta poprzez tzw. dialog egzystencjalny do podejmowania decyzji, dokonywania wyborów i jednocześnie czuwa, by były to działania autonomiczne, a nie pod wpływem nacisku czy przymusu. Psychoterapeuta Gestalt stwarza okazje do poszukiwań, eksperymentów, w których klient sam sprawdza, co jest dla niego odpowiednie, a co nie. Podstawowym założeniem pracy w psychoterapii Gestalt jest idea, że organizm sam wie, co jest dla niego najlepsze, i dąży do samoregulacji, a wszystkie niedostatki, zaburzenia i przeszkody obniżają efektywność tego procesu. Główną formą pomocy psychoterapeutycznej w nurcie Gestalt jest praca indywidualna lub praca indywidualna na tle grupy, której liczebność wynosi mniej więcej 10 osób. Dodatkową korzyścią pracy w grupie jest możliwość uzyskania informacji zwrotnej. Polega ona na wypowiadaniu przez pozostałych uczestników swoich przeżyć czy myśli, których doświadczali podczas sesji. Często indywidualne spotkanie jednego uczestnika uruchamia proces uświadamiania u kolejnej osoby i stymuluje ją do podjęcia własnego tematu.

Najbardziej popularne techniki w terapii Gestalt to:

Procedury terapeutyczne pozwalają na bezpośrednią konfrontację z własnymi słabościami, trudnymi doświadczeniami, pomagają w eksperymentowaniu i poznawaniu samego siebie. Doprowadzają do uświadomienia. Jednak stosowane w oderwaniu od całego procesu terapii, bez struktury i zwracania uwagi na cały kontekst Klienta nie stanowią wartości samej w sobie.


Psychoterapia poznawczo-behawioralna

Psychoterapia poznawczo-behawioralna powstała jako alternatywa dla nurtów terapii analitycznych oraz humanistycznych. Znana jest jako metoda leczenia szybka, skuteczna i intensywna, nastawiona przede wszystkim na pracę osoby zgłaszającej się na terapię. W trakcie tej psychoterapii pacjenci (klienci) mają nierzadko zadawane prace domowe. Ogólnie mówiąc jest nastawiona na zmianę myślenia (sfera poznawcza) i zmianę zachowań (sfera behawioralna).

Nurt psychoterapii behawioralno-poznawczej wywodzi się z podejścia behawioralnego. Podstawą rozwoju tego nurtu były osiągnięcia psychologii eksperymentalnej (przedstawicielem podejścia był J. Wolpe), zajmującej się badaniem procesów uczenia się. Podejście to w głównej mierze koncentruje się na zachowaniach jednostki ujmowanych w kategoriach bodziec – reakcja. Z podejścia tego wynika przekonanie, że różnego typu zaburzenia w zachowaniu są w zasadzie reakcjami wyuczonymi i w związku z tym podlegają prawom ucznia się (zachowania można się nauczyć ale również oduczyć). Uczenie odbywa się poprzez warunkowanie klasyczne i instrumentalne oraz modelowanie.

Terapia behawioralna odbywa się poprzez:

Psychoterapia poznawcza natomiast opiera się w głównej mierze na teorii A. Becka . Teoria ta została opracowana z myślą o leczeniu depresji, znalazła jednak zastosowanie także w leczeniu zaburzeń lękowych, zaburzeń odżywiania, zaburzeń zachowania u dzieci i nadużywaniu substancji psychoaktywnych. A. Beck wyróżnił schematy poznawcze obejmujące stosunek do własnej osoby, stosunek do własnej przyszłości oraz stosunek do świata. W poszczególnych zaburzeniach dochodzi do zniekształcenia wymienionych procesów poznawczych.

Wśród zniekształceń procesów poznawczych wyróżnia między innymi:

Istotą psychoterapii jest docieranie do ukrytych i jawnych przekonań, które są źródłem negatywnych przeżyć i zachowań. W terapii chodzi o zmodyfikowanie sposobów myślenia a co za tym idzie zmiana odczuwanych emocji i zmiana zachowania.

Psychoterapia odbywa się poprzez szczegółową analizę sytuacji trudnych, podczas której psychoterapeuta razem z klientem próbuje odkryć automatyczne myśli negatywne, które poprzedziły wystąpienie silnej reakcji emocjonalnej. Te myśli to taka nasza mowa wewnętrzna, odzwierciedlająca nasze przekonania, wspomnienia, wiedza na temat świata. Myśli i przekonania układają się w większą całość tworząc schematy poznawcze. Schematy poznawcze są rodzajem „filtru", przez który patrzymy na rzeczywistość. Jeśli np. ktoś uważa, że przyszłość jest beznadziejna i nic dobrego mu się nie przydarzy, to będzie koncentrował się na negatywnych wydarzeniach i pomijał fakty związane z pomyślnymi i szczęśliwymi zdarzeniami.

Psychoterapia poznawcza nie próbuje zmieniać przekonań metodą perswazji. Pacjenci (klienci) są zachęcani do analizy myśli, gromadzenia informacji na własny temat i wspólnie z terapeutą identyfikują własne przekonania. W przypadku zaburzeń lękowych terapia koncentruje się na identyfikowaniu automatycznych myśli oraz korygowaniu zniekształceń poznawczych. Osoba cierpiąca np., na zespół lęku napadowego uczona jest korygowania myśli związanych z przeświadczeniem o grążącej katastrofie i sprawdzania, iż wszelkie dolegliwości mają związek z przeżywanym stresem.

Metoda poznawczo–behawioralna zakłada, że: myśli, emocje, zachowania, reakcje fizjologiczne są ze sobą wzajemnie powiązane i z uwagi na to, iż nie można wpływać bezpośrednio na emocje i reakcje fizjologiczne, terapia koncentruje się na modyfikacji myśli i zachowań. Zakłada się przy tym, że zmiana któregokolwiek z tych elementów wpłynie również na zmianę pozostałych.

Psychoterapia poznawczo-behawioralna przeznaczona jest przede wszystkim dla osób, które nie boją się wziąć na siebie trudu pracy terapeutycznej. To na osobie, która chce rozwiązać swój problem spoczywa główna odpowiedzialność za skuteczność leczenia. Wynika to bezpośrednio z metod, za pośrednictwem których pracują terapeuci poznawczo-behawioralni, gdyż te metody wymagają niemałego wysiłku, a także intensywnego i sumiennego ćwiczenia w „prawdziwych” (czyli tych spoza gabinetu terapeutycznego) sytuacjach życiowych.

Psychoterapia ta jest również zalecana osobom, które chcą nauczyć się, jak rozwiązywać także i te problemy, które pojawią się już po zakończeniu terapii. Jednym z ważniejszych celów leczenia jest nauczenie osoby, jak „stać się swoim terapeutą”. Większość z metod poznawczych, które są stosowane przez terapeutę, może być również stosowana przez ich klientów i pacjentów (po nauczeniu się tych metod w trakcie terapii).

W procesie psychoterapii poznawczo-behawioralnej, niezależnie od rodzaju leczonych zaburzeń, wyodrębnia się cztery fazy:

Psychoterapia poznawczo-behawioralna jest terapią ściśle zorientowaną na cel, zasadniczo krótkoterminową, w której główną kontrolę nad przebiegiem psychoterapii i szybkością postępów leczenia sprawuje klient. Przeznaczona jest przede wszystkim dla osób, które chcą podjąć odpowiedzialność za swoje leczenie i gotowe są na wzmożony wysiłek, by ten cel osiągnąć. Sesje psychoterapeutyczne trwają zazwyczaj godzinę i odbywają się raz w tygodniu (rzadko kiedy potrzebny jest dłuższy i intensywniejszy kontakt).

Nurt ten jest uznawany za najbardziej skuteczny. Podkreśla się przede wszystkim wysoką skuteczność w porównaniu z lekami, a także stabilność uzyskanej poprawy (zwłaszcza w przypadku zaburzeń afektywnych oraz zachowania). Psychoterapia poznawczo-behawioralna jest nastawiona na rozwiązywanie bieżących, konkretnych trudności i problemów, a zatem skoncentrowana tu i teraz,(co nie znaczy, ze nie sięga się czasem do przeszłości ), krótkoterminowa – obejmuje od kilku do dwudziestukilku sesji (zdarzają się terapie dłużej trwające, jeżeli dotyczą problemów bardzo złożonych i utrwalonych) i wreszcie oparta na współpracy – psychoterapeuta i klient wspólnie wypracowują optymalny przebieg procesu terapeutycznego.


Psychoterapia Miltona Ericksona

Milton H. Erickson, od którego nazwiska pochodzi nazwa tego nurtu terapeutycznego, był amerykańskim psychiatrą, psychoterapeutą, nauczycielem i badaczem. Potrafił spożytkować w terapii wszystko, co przynosił pacjent i co zawierał kontekst sytuacyjny. Milton Erickson nie opisał systematycznie własnej koncepcji zaburzeń; opublikował niewiele prac na temat sposobu uprawiania psychoterapii. Uważał, że psychoterapeucie nie jest potrzebna ani spójna teoria zaburzeń, ani nawet ogólne hipotezy. Psychoerapeuta nie musi bowiem znać przyczyn trudności pacjenta, aby rozwiązać jego problem. Nie jest też konieczne, aby w celu wywołania zmiany pacjent uzyskał wgląd, poszerzył własną świadomość. Dlatego w pracy terapeutycznej Erickson był wyłącznie pragmatykiem. W podejściu do pacjentów kierował się bardziej intuicją, aniżeli zbiorem uzasadnionych teoretycznie reguł. Sam był przez dużą część życia osobą cierpiącą i niepełnosprawną. Po dwukrotnym rzucie polio uległ częściowemu paraliżowi, jeździł na wózku inwalidzkim, miał trudności z mową i silne ataki bólowe. Ten człowiek, który spotkał się w życiu z tak poważnymi fizycznymi ograniczeniami, swoją energię skierował w stronę zmian jakie mogą dokonać się w psychice. Erickson traktował każdego pacjenta w sposób wyjątkowy, dostosowując prowadzenie psychoterapii do konkretnej osoby i zgłaszanego przez nią problemu.

Podstawowe założenie Ericksona, na którym opierają się metody oddziaływań leczniczych głosi, iż ludzie mają naturalną zdolność do przezwyciężania trudności, rozwiązywania problemów. W psychoterapii powinno się ujawniać i rozwijać pozytywne strony pacjenta, jego potencjalną siłę, a nie koncentrować się na jego dolegliwościach i historii problemu. Zadaniem psychoterapeuty jest identyfikacja, poszukiwanie posiadanych przez pacjenta możliwości, kompetencji oraz wykorzystanie ich do zmiany, jakiej pragnie pacjent, i której charakter on sam dokładnie określa. To pacjent wskazuje cel psychoterapii, zaś terapeuta wzmacnia siłę działań pomocnych, starając się równocześnie hamować szkodliwe zachowania pacjenta; czyni to w toku obserwacji jego zachowań i powtarzanych przez niego wzorów funkcjonowania. Do takich wzorów należą też symptomy zaburzeń, które mają charakter autonomiczny. Zwykle, zdaniem psychoterapeutów, symptomy powstają i utrzymują się, bowiem pełnią określone funkcje. Erickson stwierdza, że rzeczywiście może tak być na początku, gdy symptom się utrwala. Ale po pewnym czasie może on utracić tę funkcję i nadal trwać, ponieważ staje się nawykiem, powtarzanym wzorem funkcjonowania. W psychoterapii wzory te nie są traktowane jako wyraz zablokowania możliwości pojawienia się innych zachowań. Mogą być użyte w pozytywny sposób, tj. do wywołania pożądanej zmiany.

W psychoterapii Erickson stosował podejście dyrektywne — dawał pacjentom sugestie, ale robił to, używając niedyrektywnych technik. W procesie zmiany ważnym narzędziem jest nieświadomość. Jest ona rozumiana jako zasób pacjenta, jako ogromny magazyn informacji, które pacjent nabył w życiu drogą uczenia. Zadaniem terapeuty jest otworzenie dostępu do zapomnianych, a potrzebnych, informacji zawartych w nieświadomości. Nieświadomość różni się od świadomości formami przetwarzania informacji, często posługując się językiem symbolicznym. W psychoterapii ericksonowskiej jest możliwa komunikacja z nieświadomością pacjenta przez metafory, opowieści, anegdoty, a także wykorzystując hipnozę.

Hipnoza ericksonowska jest szczególnym rodzajem komunikacji i relacji, gdzie terapeuta wykorzystuje naturalną skłonność pacjenta do wchodzenia w stan transu po to, aby prowadzić z nim dialog. Różni się ona zasadniczo od klasycznej hipnozy nastawionej na programowanie biernego pacjenta w celu usunięcia objawu. W ujęciu ericksonowskim dialog, transowa rozmowa i propozycje terapeutyczne zastępują zestaw klasycznych sugestii i są dostosowane indywidualnie do każdego pacjenta. Erickson wykorzystywał specyficzny rodzaj hipnozy, zakładając, iż wchodzenie w trans i doświadczanie wszystkich zjawisk transowych jest naturalną zdolnością każdego człowieka.

Inną specyficzną cechą omawianego rodzaju terapii jest koncentrowanie uwagi na przyszłości pacjenta (eksploracji nie podlegają jego przeszłe doświadczenia); Erickson stosował to jako jeden z pierwszych. Podjęcie psychoterapii jest bowiem wynikiem niezadowolenia z tego, co dzieje się obecnie oraz pragnienia lepszej przyszłości.

Jednym z istotnych czynników decydujących z przebiegu psychoterapii są właściwości psychoterapeuty. Najważniejszą z nich jest niemal nieskrępowana plastyczność postępowania w kontakcie z pacjentem. Za następną ważną cechę Erickson uważał zdolność do wnikliwej obserwacji zachowań pacjenta. Terapeuta może nie rozumieć w pełni znaczenia tego, co obserwuje u pacjenta, ale powinien używać wszelkich modalności sensorycznych (widzieć, słyszeć), aby szukać i wychwytywać to, co w jego postępowaniu jest efektywne.

Według Ericksona wpływ na rezultaty psychoterapii mają zarówno psychoterapeuta, jak i pacjent. Pacjent określa cel psychoterapii, gotów jest także podjąć różnego rodzaju aktywność. Odpowiedzialność terapeuty dotyczy tworzenia klimatu, atmosfery do zmiany. Ma on za zadanie wytworzyć atmosferę oczekiwania sukcesu, używając do tego słów, działań, łącznie z obiekcjami i oporem klienta. W psychoterapii — zdaniem tego autora — ludzie zmieniają się sami. Psychoterapeuta kształtuje tylko warunki, w których pacjent może reagować spontanicznie i odmiennie niż dotychczas. Przede wszystkim dąży do rozpoznania tego, co jest silną stroną osoby, która się do niego zgłasza. Zasoby te będą spożytkowane do osiągnięcia wyznaczonych celów terapeutycznych. Natomiast analiza deficytów raczej osłabia, niż daje nadzieję i energię potrzebną do zmiany i w związku z tym jest ograniczana do niezbędnego minimum.

Choć z drugiej strony zasadnicza w podejściu ericksonowskim zasada spożytkowania polega właśnie na tym, że skuteczna psychoterapia korzysta ze wszystkiego co wnosi pacjent. Oznacza to, że terapeuta jest gotowy strategicznie reagować na wszystko co wiąże się z pacjentem. Mogą to być zasoby, mocne strony, doświadczenia, zdolności, związki, zamiłowania ale też braki, problemy, słabości, niechęci itd. Jeśli coś jest częścią życia pacjenta może przydać się w osiągnięciu celu psychoterapeutycznego, a jeśli wnosi on to do psychoterapii, być może jest to cenniejsze niż cokolwiek, co może zaproponować psychoterapeuta.

Podstawową zasadą w szkole ericksonowskiej jest dopasowanie psychoterapii do indywidualności pacjenta, rodzaju problemu, z którym się zgłasza i jego celów. Z tego powodu terapia może trwać bardzo krótko (kilka sesji w przypadku nastawienia na rozwiązanie doraźnego problemu) albo bardzo długo (kilka lat w przypadku długoletnich, złożonych chorób). Sesje najczęściej odbywają się raz w tygodniu, ale w zależności od możliwości pacjenta mogą odbywać się też co dwa tygodnie czy co miesiąc (w przypadku terapii rodzinnej). Psychoterapeuta często zaleca wykonanie zadania domowego, aby dać szansę pacjentowi na zdobycie nowego doświadczenia, wypraktykowania jakiegoś rozwiązania, nauczenia się pożądanej umiejętności lub utrwalenia efektów terapii. Cel psychoterapii jest osiągnięty wtedy, gdy wystąpi zmiana jakiej pragnął pacjent. O tempie i zakresie zmiany decyduje pacjent. Obowiązuje zasada minimalizmu — potrzebne jest taka zmiana, aby pacjent jak najszybciej wrócił do równowagi w życiu i zaczął sobie radzić sam. Zakończenie terapii jest bezpieczne dla pacjenta wtedy, kiedy zaczyna on bardziej ufać sobie i korzystać z nowych zachowań w sposób trwały i rozszerzony na różne sytuacje.

Podsumowanie podstawowych założeń psychoterapii ericksonowskiej:


Psychoterapia skoncentrowana na rozwiązaniu

Jest to psychoterapia skoncentrowana na osiągnięciu określonego przez klienta celu, a nie analizie problemu czy deficytów, które uświadomiły mu potrzebę szukania wsparcia. Przedmiotem jej zainteresowania nie jest więc przeszłość a raczej teraźniejszości i przyszłości. O tyle zajmuje się historią życia klienta o ile można z niej odczytać jego mocne strony, cenne doświadczenia i sposoby radzenia sobie z wcześniejszymi kryzysami.

Jako nurt psychoterapeutyczny swój początek TSR miała w latach siedemdziesiątych w Stanach Zjednoczonych w Brief Family Therapy Center w Millwauke. Głównymi twórcami są Steve de Shazer oraz Insoo Kim Berg. W Polsce TSR pojawia się jako podejście psychoterapeutyczne od 1990 roku.

Centralna zasada TSR brzmi: „Życie jest proste, nie komplikuj”.

Najistotniejsze założenia TSR, czyli filozofia centralna:

Model TSR dąży do ograniczenia środków terapeutycznych wykorzystywanych do osiągnięcia celów terapii. Dokonuje się tego przez prowadzenie psychoterapii od rzeczy najprostszych do najtrudniejszych, a nie odwrotnie. Terapia odbywa się za pomocą założeń i strategii, których złożoność zwiększa się jedynie w razie potrzeby. Podstawą tej relacji psychoterapeutycznej jest współpraca z klientem, stającym się na równi z terapeutą, ekspertem w danym procesie terapeutycznym. Takie nastawienie samo w sobie wydobywa i buduje zasoby (zalety i mocne strony) klienta, wzmacnia jego świadomość wpływu na własne życie, podkreśla jego wartość i decyzyjność jako równoważnego partnera. Pomaga mu w znalezieniu rozwiązań, wyznaczaniu i realizowaniu celów, budowaniu motywacji do ich osiągania. Psychoterapeuta stara się całkowicie akceptować sposób patrzenia klienta na życie, niczego nie wie lepiej lub więcej od niego. Nie musi też znać szczegółów dotyczących problemu. Zamiast analizować problem poszukuje najbardziej optymalnego rozwiązania. Ten rodzaj psychoterapii jest zorientowany na teraźniejszość i przyszłość. Psychoterapeuta wspólnie z klientem odkrywa jego umiejętności i kompetencje, pokazuje, jak z przeszłych doświadczeń wydobywać rzeczy użyteczne dla teraźniejszości i przyszłości, pomaga odkryć najbardziej optymalne rozwiązanie dla sytuacji, w której znalazł się klient. Ten etap pracy wspiera jedno z podstawowych założeń TSR dotyczące nieuchronności zmiany w życiu klienta: "skoro kiedyś było lepiej, pomóżmy temu wrócić".

Pojawianie się oporu w procesie terapeutycznym, uznawane jest za błąd w sztuce i zagrożenie dla wzajemnej współpracy. W TSR nie używa się technik bezpośredniej konfrontacji. Realizacja celu odbywa się poprzez małe zmiany, łatwe do wprowadzenia w życie. Doświadczenia zarówno z nurtu interwencyjnego, jak i terapeutycznego pokazują, że klienci nie są tacy chętni do "zakotwiczenia się" w obszarze problemów. Chcą jak najszybciej przejść do etapu poszukiwania potencjalnego rozwiązania. Rozmowa o tym, co robią dobrze, co mogą robić lepiej lub jakie jeszcze rozwiązania mogą zastosować, dostarcza nadziei i sił niezbędnych do pokonania trudniej sytuacji, w której się znaleźli.

Czas trwania procesu terapeutycznego w TSR nie jest ściśle określony, jednak jako terapia krótkoterminowa; stara się ona osiągnąć wyznaczone przez klienta cele, w jak najkrótszym czasie. W praktyce oznacza to często, że ilość spotkań nie przekracza 10. Przy czym okres pomiędzy pierwszym, a ostatnim spotkaniem może wynosić wiele miesięcy.


TSR koncentruje się na:

W podejściu TSR bardzo ważne jest precyzyjne sformułowanie celu terapii. Dobrze sformułowany cel terapii powinien być:


Charakterystyczne dla TSR techniki terapeutyczne

pytania o wyjątki - Doceniając starania, które klient podejmował w przeszłości, szukamy w których okresach życia problemu nie było, lub był dużo mniej nasilony i jakie czynniki na to wpłynęły? Co już się sprawdziło i co było pomocne? Historia życia klienta jest kopalnią wiedzy o posiadanych zasobach i zebranym doświadczeniu.

pytanie o cud - Załóżmy, że w nocy, kiedy śpisz, zdarzył się cud i twoje problemy zostały pomyślnie rozwiązane, po czym poznasz, ze zdarzył się cud? Jak będzie wyglądało twoje życie? Co będzie inaczej? Pytanie o cud każe klientowi wyobrazić sobie przyszłość, w której problem nie istnieje.

skalowanie - Prośba by klient umieścił się na skali od 1 do 10, gdzie 1 oznacza najgorszy wyobrażalny stan, a 10 zgodny z oczekiwaniami. Skalowanie pomaga klientowi wyrazić i uporządkować złożone, intuicyjne obserwacje dotyczące doświadczeń z przeszłości, przeżywania teraźniejszości (np. dostrzeganie postępów terapii) oraz ocen możliwości na przyszłość. Można skalować praktycznie wszystko, co wiąże się z celami i klientami (własne samopoczucie, poczucie własnej wartości, wiary w siebie, umiejętność komunikacji z jakąś osobą, postrzegania nadziei, oceny postępów, możliwości, chęci itp.). Pomocne pytania: Jakie osobiste zdolności powodują, że klient umieścił się w tym miejscu skali? Co musiałoby się wydarzyć by klient przesunął się o oczko wyżej?

dokonywanie wyborów - Określenie kolejnego konkretnego małego kroku, który klient zrobi. Klient powinien też podjąć decyzję, czy (a jak tak to kiedy) będzie potrzebował następnego spotkania żeby przybliżyć się do celu.


Relacja z klientem w praktyce TSR

W TSR rozróżniane są trzy rodzaje relacji terapeutycznych

relacja odwiedzin - klient uważa, lub tylko tak mówi, że nie ma żadnego problemu, a przyszedł, bo ktoś mu kazał (np. sąd nakazujący kontakt z terapeutą, żona grożąca rozwodem, rodzice przysyłający swoje dziecko.). Relacja gościa uniemożliwia określenie celu spotkania. Terapeuta koncentruje się na budowaniu zasobów klienta i oczekuje na jego inicjatywę. Powinien pochwalić klienta za pozytywne postępowanie lecz powstrzymać się od jakichkolwiek sugestii wymagających takich zmian w zachowaniu, których klient prawdopodobnie nie wprowadzi.

relacja uskarżania się - klient jest świadomy problemu, ale uważa, że ale jego rozwiązanie zależy od kogoś innego. (np. żona alkoholika, która przychodzi, aby "wyleczyć jej męża", ktoś kogo "wszyscy ludzie" odrzucają). W centrum procesu terapeutycznego jest zmiana sposobu postrzegania problemu i rozwiązania przez klienta. W rezultacie klienci często zaczynają rozumieć, że tylko oni mogą podjąć określone działania, by pozbyć się własnych problemów.

relacja współpracy - klient jest świadomy tego, że ma problem i uważa, że w jakimś stopniu od niego samego zależy jego rozwiązanie. Klient i terapeuta współpracują ze sobą w kierunku poszukiwania tych rozwiązań, wdrażania ich w życie, sprawdzania ich skuteczności, jak również w kierunku usamodzielniania się klienta w radzeniu sobie z trudnościami życia.


PSYCHOTERAPIA SYSTEMOWA

System oznacza rzecz złożoną z elementów stanowiących spójną całość, rządzącą się pewnymi wyjątkowymi regułami. Psychoterapeuta systemowy stara się widzieć swojego klienta w sieci wzajemnych oddziaływań z osobami z rodziny i innego znaczącego otoczenia i stara się pomagać klientowi w poszerzeniu jego spojrzenia na samego siebie w tych relacjach.

Psychoterapia systemowa, niekiedy utożsamiana z terapią rodzinną, ma zastosowanie nie tylko na tym gruncie. Jest z powodzeniem stosowana w psychoterapii indywidualnej, terapii par czy grupowej, gdyż będąc propozycją nowego sposobu myślenia, wydaje się nie mieć ograniczeń zastosowania. Psychoterapia systemowa jest z założenia terapią krótkoterminową, przy uwzględnieniu specyfiki problemu klienta może trwać od kilku spotkań do około roku, półtora. Sesje terapeutyczne odbywają się raz na 2–3 tygodnie, w miarę postępowania procesu terapeutycznego odstępy między spotkaniami mogą być jeszcze dłuższe. Niektórzy psychoterapeuci systemowi pracują we dwoje, zwłaszcza przy spotkaniach z parą lub rodziną, dbając w ten sposób o swoją bezstronność i dystans do problemu, potrzebny do poszukiwania nowych znaczeń i rozwiązań. Zdarza się, że terapeuci systemowi pracują przy wsparciu tzw. teamu reflektującego tj. zespołu terapeutów towarzyszących sesji terapeutycznej w pomieszczeniu terapii lub w sąsiedniej sali za tzw. lustrem weneckim. Obserwują oni sesję terapii rodzinnej, by podsunąć prowadzącym pomysł na nieuwzględnione jeszcze obszary tematyczne, istotne, niezadane pytania lub pomysły na interwencję podsumowującą (podsumowującą spotkanie i przekazywaną klientom po krótkiej przerwie na konsultację z zespołem reflektującym). Bywa też, że psychoterapeuci nagrywają spotkanie, by móc je przeanalizować i udostępnić klientom. Zawsze odbywa się to za wiedzą i zgodą klientów, z uszanowaniem ich gotowości. Charakterystyczne dla terapii systemowej jest też zlecanie zadań domowych związanych z obserwacją lub możliwością doświadczenia przez klienta użytecznych dla jego procesu terapeutycznego zmian.

W psychoterapii systemowej rodzinę traktuje się jako system, jeśli więc w jakimkolwiek punkcie systemu pojawiają się problemy, to zakłada się, że wpływają one na wszystkich członków. Jeśli zmieniamy jakiś element systemu, zmianie ulegną wszystkie pozostałe.

Najprostszym przykładem obrazujący takie zjawisko jest sytuacja, w której jedno z dzieci sprawia duże trudności wychowawcze, np. wagaruje, jest wulgarne, przejawia zachowania agresywne. W takiej rodzinie uwaga wszystkich jej pozostałych członków zostaje w znacznej mierze zaprzątnięta zachowaniami tzw identyfikowanego pacjenta. Większość prowadzonych rozmów w domu zaczyna stopniowo dotyczyć przede wszystkim wyczynów osoby sprawiającej problemy. Rodzina zdaje sobie wzajemnie relacje z tego, w jakim podejrzanym miejscu było ostatnio widziana ta osoba, co zrobiła w szkole, w jaki sposób odnosi się do sąsiadów itd. Jeśli w tej rodzinie wychowuje się więcej dzieci i na nie często rodzice delegują część odpowiedzialności za pilnowanie sprawiającego kłopoty. W konsekwencji więc cała rodzina jednoczy się wokół wspólnego problemu, co daje poczucie pewnego rodzaju bliskości, a także wzmacnia poczucie przynależności i wzajemnej zależności. W takiej sytuacji terapeuta systemowy oprócz osoby sprawiającej problemy (dziecka, nastolatka) zaprasza na spotkanie całą mieszkającą razem rodzinę. Prawdopodobnie w toku psychoterapii okaże się, że takie zachowanie było niejako potrzebne tej rodzinie, by mogła ona jako cały system przetrwać kryzys. Może się na przykład okazać, że problemy dziecka maskowały występujące w tej rodzinie duże trudności z okazywaniem sobie bliskości i przywiązania. W takiej sytuacji wspólne koncentrowanie się na problemie „złego zachowania” dało możliwość prowadzenia jakichkolwiek rozmów, wymiany poglądów, okazywanie sobie troski. Jeśli popatrzymy na zachowanie dziecka z tej perspektywy, to okazało się ono niezwykle funkcjonalne: z jednej strony dało rodzinie szansę na jakąkolwiek formę bliskości, z drugiej, finalnie, przywiodło ją do gabinetu psychoterapeutycznego, w którym możliwe jest wypracowanie trwałej zmiany funkcjonowania tego systemu rodzinnego, a w konsekwencji wygaśnięcie niepotrzebnych już wówczas niepokojących zachowań dziecka.

W trakcie psychoterapii rodzinnej bardzo ważne jest, aby na kolejnych sesjach pojawiały się osoby w tym samym składzie. Wynika to z tego, że wzorce komunikowania się i reguły występujące w rodzinie najłatwiej dostrzec, obserwując, kto, z kim i w jaki sposób wchodzi w interakcje. Taki rodzaj spotkań daje możliwość terapeucie obserwacji oraz modyfikacji zachowań, komunikatów (werbalnych i niewerbalnych) poszczególnych członków rodziny.

Na spotkaniach panuje klimat swobodnej komunikacji, w której każda osoba ma możliwość wypowiedzenia się na temat swoich uczuć i trudności; psychoterapeuta zadaje pytania cyrkularne tzn każda z osób obecnych na spotkaniu ma możliwość wypowiedzenia swoich poglądów na dany temat i poznać reakcje wszystkich uczestników na wygłaszaną przez siebie opinię. Psychoterapeuta ośmiela do bardziej bezpośredniego wypowiadania się wszystkich zebranych; a na koniec każdego spotkania dzieli się z nimi swoją interpretacją tego, co zauważył, tego, co może być ważne i umożliwić uczestnikom spotkania - rodzinie, parze, małżeństwu – poprawę komunikacji i poprawę stosowanych wzorców relacji.

W ramach perspektywy systemowej można wyróżnić 4 podejścia, które akcentują różne aspekty teorii funkcjonowania rodzin, różnią się preferowanymi strategiami i technikami terapeutycznymi.


Sposoby osiągania zmian w systemowej terapii rodzin. Techniki psychoterapeutyczne

Jak zdążyliście Państwo już się zorientować istnieje wiele podejść teoretycznych jak i praktycznych w psychoterapii. Jednak zaproponowany przez Cawleya podział psychoterapii na poziomy, pozwala zrozumieć różnice pomiędzy psychoterapią psychoanalityczną a poradnictwem. Proponuje on rozróżnienie między dwoma biegunami intensywności pracy. Na zewnętrznym poziomie znajduje się psychoterapia wspierająca oraz metoda Carla Rogersa psychoterapii skoncentrowanej na kliencie, natomiast na najgłębszym mamy psychoterapię psychoanalityczną. Pomiędzy nimi, praca może odbywać się na różnych poziomach, często z zastosowaniem koncepcji psychoanalitycznych, leżących na przykład u podstaw psychoterapii psychodynamicznej.

Przejście miedzy tymi poziomami nie jest jednak płynne. Istnieją znamienne różnice pomiędzy poziomem 1 i 9, a ich rozumienie może pomóc terapeucie w dostrzeganiu potrzeb pacjentów i wyborze odpowiedniego dla nich rodzaju terapii.


Poziomy psychoterapii (wg Cawley'a)

Zewnętrzny

Pośredni

Głęboki

Inny podział metod zastosowali Zimbardo i Ruch. Konstatują oni, iż wszystkie koncepcje psychoterapeutyczne można uporządkować ze względu na dwa przeciwstawne poglądy dotyczące natury ludzkiej. W pierwszym kładzie się nacisk na naprawę źle funkcjonującego organizmu, różnego rodzaju deficytów, jakie przejawia człowiek. Podejście to charakteryzuje terapie biologiczne i psychoanalityczne. W drugim akcentuje się możliwości rozwojowe człowieka; psychoterapie stwarzające ku temu warunki to psychoterapie behawiorystyczne i egzystencjalno-humanistyczne.

Terapie nastawione na głębokie zmiany przeciwstawia się terapiom, w których chodzi o rozwiązanie tylko ściśle określonych problemów (ograniczają się do mniejszej zmiany) bądź terapiom, nawet i dłużej trwającym, których celem jest jednak tylko dostarczenie psychicznego wsparcia, pomocy w podejmowaniu życiowych decyzji, towarzyszenia w kryzysach, bez ambicji istotnej zmiany osobowości. Ten ostatni rodzaj psychoterapii jest nazywany wspierającą bądź podtrzymującą.

Ze względu na czas trwania wyróżnia się psychoterapię krótkoterminową (do 30 spotkań terapeutycznych, czyli sesji) i długoterminową (do kilkuset spotkań). Podział ten zasadniczo dotyczy terapii indywidualnej.

Kontrowersyjną sprawą jest ściślejsze sformułowanie celów psychoterapii. Odmiennie sformułują je różne szkoły terapeutyczne. Można zauważyć dwa podstawowe spojrzenia na tę sprawę. Pierwsze, idące m.in. za Jaspersem, uważa psychoterapię za metodę leczniczą, tj. należącą do medycyny. Celem medycznie rozumianej psychoterapii jest leczenie pacjenta z zaburzeń psychicznych bądź współdziałanie w tym leczeniu. Inaczej mówiąc, celem jest zmniejszenie lub uwolnienie od cierpienia związanego z objawami chorobowymi. Jest to węższe ujęcie psychoterapii, nie przez wszystkich przyjmowane, jednak dość jasno określające granice zainteresowań psychoterapii. Klarownie określa ono kompetencje terapeuty, wskazuje na potrzebę współpracy z reprezentantami różnych specjalności medycyny. Tak uprawiana psychoterapia jest traktowana jako leczenie, bądź element leczenia, zaburzeń lękowych, fobii, zaburzenia obsesyjno-kompulsywnego, depresji, zaburzeń odżywiania, stanów reaktywnych, a także, przynajmniej niektórych, chorób psychicznych.

Istnieje też w praktyce inny sposób widzenia celów psychoterapii, kiedy nie są one formułowane w języku medycznym, ale przy pomocy takich kategorii jak rozwój osobowości, zwiększanie osobistej autonomii, zdolności do realizacji dążeń życiowych i znaczących dla danego człowieka wartości. Celem działania medycznie rozumianej psychoterapii pozostanie zawsze ulżenie cierpieniu, uwolnienie się od choroby, choćby przez własny rozwój psychologiczny i osobowości. Podejście niemedyczne nieraz stawia sobie za cel bardziej „ambitne” (co nie znaczy że realne) cele, które bywają ujmowane jako zapewnienie osobistego szczęścia, a nawet odnalezienia ostatecznego sensu własnego życia.

Z punktu widzenia medycznego psychoterapii przypisuje się ważną rolę w leczeniu szeregu zaburzeń określanych tradycyjnie jako nerwice a dziś jako "zaburzenia nerwicowe, związane ze stresem i pod postacią somatyczną". Należą tu zaburzenia lękowe w postaci fobii (najczęściej spotykanymi są fobia społeczna i agorafobia), lęk paniczny, zaburzenia lękowe uogólnione i niektóre przypadki zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego (nerwicy natręctw). Psychoterapia może być także pomocna w zaburzeniach emocjonalnych związanych z ostrym stresem i w zaburzeniu stresowym pourazowym. Wskazaniem do podjęcia psychoterapii są także zaburzenia dysocjacyjne (nazywane dawniej nerwicą histeryczną) oraz zaburzenia występujące pod postacią somatyczną (głównie tzw. nerwice wegetatywne i hipochondria). Mimo mnogości przytoczonych tu nazw i rozpoznań większość z tych zaburzeń ma prawdopodobnie wspólne, przynajmniej częściowo, korzenie, tło rozwojowe i mechanizmy powstawania objawów. Do listy zaburzeń mogących być przedmiotem psychoterapii należy dodać jeszcze dwie ważne grupy, mianowicie niektóre zaburzenia osobowości i depresje. Ponadto psychoterapia odgrywa też pewną rolę w leczeniu psychoz. W leczeniu powyższych zaburzeń - lękowych, depresji, zaburzeń osobowości oraz psychoz - psychoterapia może w różnym stopniu współuczestniczyć w leczeniu farmakologicznym tych schorzeń. Przykładowo w leczeniu zaburzenia lękowego uogólnionego (nerwicy lękowej) psychoterapia jest podstawową metodą pomocy, a farmakologia pełni rolę marginalną. Natomiast w przypadku wielu stanów depresyjnych oraz schizofrenii leczenie farmakologiczne jest niezastąpione.

Patrząc z niemedycznego punktu widzenia, pomoc psychoterapeutyczna znajduje zastosowanie w sytuacjach, gdy człowiek napotyka nieprzezwyciężalne trudności w realizacji własnych celów życiowych. Trudności tego rodzaju mogą wiązać się w trudnościami w nawiązywaniu relacji, utrzymywaniu ich, prowokowaniem konfliktów lub nadmiernym ich unikaniem, brakiem poczucia swoich praw i suwerenności. Skutkuje to utrzymywaniem się braku wewnętrznego bezpieczeństwa, a w sferze myśli wiąże się z reguły z pesymistycznym spojrzeniem na swoją wartość i życiowe możliwości. Towarzyszyć może temu uczucie życiowego zagubienia, braku trwałego gruntu, wewnętrznej stabilizacji, poczucie braku perspektyw.

Psychoterapia może być, drogą przezwyciężania swoich ograniczeń, zahamowań, zmiany postaw i odruchowych sposobów reagowania, które utrzymują się uporczywie mimo ich małej życiowej przydatności albo wręcz destrukcyjnego charakteru. Drogą pokonywania lęku i próbowania dotąd ukrytych, niewykorzystywanych, a jednak realnie istniejących w danej osobie możliwości. Ów potencjał pozwalający na życie z mniejszą dozą lęku, większym życiowym zadowoleniem i skuteczniejszą realizacją naturalnych pragnień.

Może wydawać się wątpliwe, czy szereg rozmów z psychoterapeutą - myślimy tu głównie o psychoterapii indywidualnej - może być źródłem ważnej życiowej reorientacji i przezwyciężenia zakorzenionych cech myślenia i sposobów reagowania. A jednak faktycznie psychoterapia bywa kluczowym doświadczeniem w życiu wielu ludzi, którzy dzięki niej pokonują problemy hamujące realizację ich życiowych pragnień i pozbywają się przy tym objawów zaburzeń emocjonalnych i depresyjnych.

Psychoterapia różni się zdecydowanie od poradnictwa psychologicznego. Psycholog doradca dzieli się swoją wiedzą, sugeruje podjęcie określonej decyzji, porada dotyczy postępowania w pewnej konkretnej sprawie. Może to być np. postępowanie wobec innej bliskiej osoby, zdrowej lub chorej, problemy wychowawcze, kontrowersje wobec wyboru zawodu, sposobu rozwiązania konfliktu, a nawet porada co do podjęcia własnego leczenia czy psychoterapii.

Prowadzący psychoterapię nie jest natomiast życiowym doradcą, a jeśli nawet wcześniej udzielał porady, to z chwilę rozpoczęcia psychoterapii staje w innej roli. Innymi słowy psychoterapia nie polega na udzielaniu rad, jak postąpić w konkretnych sprawach życiowych. Jest to często przedmiotem kontrowersji i niezadowolenia osoby szukającej pomocy. Chciałaby ona usłyszeć, jak ma w danej sytuacji postąpić. Psychoterapeuta nie chce dać konkretnej wytycznej i powoduje to zawód i niezadowolenie. Psychoterapia oferuje jednak coś innego, co może mieć większą wartość i znaczenie. Nie chce wskazywać wzorców postępowania i recept ale pomóc w budowaniu wewnętrznej siły i dojrzałej suwerenności, które byłyby stałą podstawą podejmowania decyzji i odważnego poczucia odpowiedzialności za swoje życie. Psychoterapia stawia nie na doraźną radę, ale na wewnętrzną zmianę mogącą pomóc w pomyślnej i samodzielnej realizacji swojego życia.

Pierwsza rozmowa z terapeutą ma charakter wstępny i ma służyć kilku sprawom. Po pierwsze, przedstawieniu problemu; terapeuta chce poznać przyczynę zgłoszenia się i będzie dążył do uściślenia, co ma być przedmiotem pomocy psychoterapeutycznej. Uściślenie to może nastąpić bardzo szybko, a może wymagać dłuższej rozmowy, a nawet kilku spotkań. Pierwsze lub drugie spotkanie z psychoterapeutą to także czas na ustalenie takich spraw jak godzina, częstość spotkań. Psychoterapeuta jest warunkiem koniecznym ale niewystarczającym aby w trakcie procesu psychoterapeutycznego doszło do zmiany. Niezwykle ważna jest motywacja i dążenie do zmiany przez samego klienta.

Nie ma podstaw, aby przedstawiać korzystanie z psychoterapii jako coś szczególnie trudnego czy przykrego. Przeciwnie, psychoterapia to szansa na bardzo pozytywne doświadczenie, które nieraz rzeczywiście jest punktem zwrotnym w życiu szukającego pomocy człowieka. W czasie terapii nierzadkie są chwile wielkiej satysfakcji, związane z przypływem siły i nadziei, intelektualnymi odkryciami i udanymi eksperymentami nowych zachowań. Bywają jednak i chwile trudniejsze. Już samo zgłoszenie się po pomoc bywa związane z przykrymi uczuciami, np. wstydu czy nawet upokorzenia. Nie jest łatwo przyznać się do swojej niesamodzielności czy słabości, choć z reguły ponosi się za to tylko częściową odpowiedzialność, a więcej zależy od uwarunkowań płynących z przeszłości, na którą nie miało się wpływu. Terapeuta ma za zadanie pomóc w tym początkowym okresie, oswoić z sytuacją korzystania z pomocy, uspokoić, że jest to zrozumiała i zdarzająca się często sytuacja, gdy człowiek spotyka się z problemami w realizacji swojego życia.

Jest jeszcze inny rodzaj trudnych momentów w psychoterapii. Jest właściwie regułą, że w czasie refleksji terapeutycznej nieraz przypominają się zapomniane, a niekoniecznie przyjemne wydarzenia przeszłości. Może też być tak, że zaczyna się inaczej postrzegać siebie i niektóre bliskie osoby, bardziej prawdziwie, ale też widząc ich ułomności i zaniedbania. Tego rodzaju odkrycia bywają przykre. Można też być zaskoczonym odkrytymi w czasie rozmów terapeutycznych własnymi cechami i motywami działań, których się dotąd nie dostrzegało. Wielekroć jest to nieuniknione. Aby urodziło się nowe - niejedno stare musi odejść albo ukazać się w innym świetle.

Wymienione sytuacje w czasie terapii, związane nawet z silnymi przykrymi odczuciami i lękiem, są normalne i nie powinno się z ich powodów przerywać terapii. Powinny być przejściowym, wcześniej lub później przezwyciężonym etapem w czasie wzajemnych spotkań. Jest bardzo pożądane, aby wszystkie silne przeżycia i emocje, obawy przed tym, co się może zdarzyć w terapii lub do czego może ona doprowadzić, stały się tematem rozmowy z psychoterapeutą.



Wioletta Michalska



Kinga Kocjan

Centrum Psuchoterapii - Kinga KocjanKinga Kocjan jest doświadczonym psychoterapeutą o specjalizacji terapia indywidualna oraz usługi korporacyjne (od 2008 świadczy ona również usługi drogą elektroniczną). We wspópracy z Pracownią Dobrej Praktyki prowadzi warsztaty grupowe i zajęcia rozwojowe. Jest także czynnym członkiem Polskiego Towarzystwa Terapeutycznego.


Zawodowo Kinga Kocjan kieruję departamentem ATFC Psychotherapy and Psychology, a także prowadzi praktykę psychoterapeuty w zakresie psychoterapii tradycyjnej, konsultacji on-line oraz zajęć warsztatowych. W swojej pracy klinicznej reprezentuje podejście psychoanalityczne. Wiele lat pracowała bazując na integralnym modelu pracy z pacjentem opierającym się na połączeniu terapii humanistyczno-egzystencjalnej, poznawczo- behawioralnej, psychodynamicznej i Gestalt. Ukończyła także wiele kursów pozwalających zgłębić jej różne metody i narzędzia pracy z drugim człowiekiem takie jak RTZ, NLP, analiza transakcyjna czy też praca z ciałem według teorii Lowena.


Kinga Kocjan specjalizuje się w tematyce związanej z zaburzeniami lękowymi, depresyjnymi, osobowości oraz z rozwiązywaniem problemów komunikacyjnych i łagodzeniem konfliktów kulturowych oraz społecznych. Ponadto jej specjalnością jest terapia indywidualna i treningi związane z wieloaspektowym i zbalansowanym układaniem relacji interpersonalnym, małżeńskich i zawodowych oraz z wypaleniem zawodowym i przeciążeniem stresem.


Kinga Kocjan ukończyła naukę w IPS w Warszawie (psychoterapia), międzynarodowe studia w ISE w Moskwie (psychologia praktyczna) oraz na Uniwersytecie SWPS (psychologia kliniczna). Ponadto ukończyła studia pedagogiczne w WSFP „Ignatianum” w Krakowie. Obecnie Kinga Kocjan jest w trakcie akredytowanego szkolenia w nurcie psychoterapii psychoanalitycznej w DSPP we Wrocławiu. Swoją pracę poddaje stałej superwizji u certyfikowanego superwizora psychoterapii psychoanalitycznej.


E-mail: kinga.kocjan@atfc.pl
Skype: cp_kinga.kocjan

Tomasz Gorajski

Centrum Psuchoterapii - Tomasz Gorajski Tomasz Gorajski jest psychologiem, seksuologiem i psychoterapeutą w trakcie procesu certyfikacji specjalizującym się w terapii indywidualnej młodzieży oraz osób dorosłych. Zawodowo prowadzi praktykę kliniczną w zakresie indywidualnej psychoterapii tradycyjnej, konsultacji on-line oraz warsztatów i treningów rozwojowych. Ponadto Tomasz Gorajski na co dzień pracuje jako psychoterapeuta i seksuolog w oddziale terapeutycznym dla osób z niepsychotycznymi zaburzeniami psychicznymi lub niepełnosprawnych intelektualnie.


W swojej pracy Tomasz Gorajski reprezentuje podejście poznawczo-behawioralne. Odwołuje się on do szerokiego zakresu metod pracy m. in. takich jak dialektyczna terapia behawioralna, terapia zorientowana na schematy, terapia PTSD metodą przedłużonej ekspozycji, terapia oparta na akceptacji i zaangażowaniu czy terapia poznawcza oparta na uważności.


Tomasz Gorajski specjalizuje się m. in. w tematyce dotyczącej zaburzeń lękowych (napady paniki, fobie, zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, lęk społeczny, PTSD), zaburzeniami nastroju (zaburzenia depresyjne, choroba afektywna dwubiegunowa), zaburzeń osobowości, zaburzeń snu oraz odżywiania. Ponadto zajmuje się także psychoterapią zaburzeń i dysfunkcji seksualnych. Swoją pracę terapeutyczną poddaje regularnej superwizji.


Tomasz Gorajski ukończył psychologię na Uniwersytecie SWPS. Jest absolwentem studiów podyplomowych z psychologii klinicznej na Gdańskim Uniwersytecie Medycznym oraz seksuologii klinicznej na Uniwersytecie SWPS w Sopocie. Aktualnie kończy proces szkolenia w psychoterapii poznawczo-behawioralnej na Uniwersytecie SWPS. Odbył specjalistyczne szkolenia, m. in. z zakresu: interwencji kryzysowej, przeciwdziałania przemocy w rodzinie, psychotraumatologii, seksuologii sądowej oraz psychoterapii uzależnień. Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i Behawioralnej PTTPB.


E-mail: tomasz.gorajski@centrumpsychoterapii.eu
Skype: cp_tomasz.gorajski

Patrycja Madej

Centrum Psuchoterapii - Patrycja MadejPatrycja Madej jest psychoterapeutą, od 13 lat specjalizującym się w tematyce uzależnień oraz przemocy w rodzinie i względem kobiet. Zawodowo prowadzi praktykę psychoterapeuty w zakresie indywidualnej psychoterapii tradycyjnej, konsultacji on-line oraz warsztatów i treningów rozwojowych. Ponadto Patrycja Madej pracuję jako starszy specjalista socjalny w Ośrodku Pomocy Społecznej w Kędzierzynie-Koźlu oraz trener kompetencji i umiejętności społecznych.


W swojej pracy Partycja Madej reprezentuje podejście integracyjne ze szczególnym uwzględnieniem w swojej pracy podejścia psychodynamicznego i terapii opartej na uważności i wglądzie. Odwołuje się ona także do szerokiego zakresu metod pracy takich jak racjonalna terapia zachowań (RTZ), interpretacja marzeń sennych, terapii skoncentrowanej na rozwiązaniach (RST).


Patrycja Madej specjalizuje się w tematyce związanej z uzależnieniami i współuzależnieniem, przemocą w rodzinie, przemocą wobec kobiet, układaniem relacji interpersonalnych oraz zaburzeniami klinicznymi takimi jak depresja, nerwica, zaburzenia osobowości i odżywiania. Ponadto jej specjalnością jest terapia indywidualna oraz treningi i warsztaty koncentrujące się na szeroko pojętym rozwoju osobistym. Posiada ona doświadczenie w prowadzeniu warsztatów jako samodzielny terapeuta realizując swoje autorskie programy.


Patrycja Madej ukończyła naukę w IPS w Warszawie (psychoterapia) oraz Poradnictwo Rodzinne na Uniwersytecie Opolskim. Ponadto ukończyła ona studia podyplomowe dla trenerów grupowych i studium dla pracowników socjalnych. Odbyła ona także wiele kursów oraz szkoleń w tym z zakresu terapii skoncentrowanej na rozwiązaniach, RTZ, terapii prowokatywnej, NLP. Obecnie w drodze do Certyfikacji w trakcie akredytowanego kursu psychoterapii (PTP) w zakresie podejścia systemowego oraz ericksonowskiego w Katowickim Instytucie Psychoterapii.


E-mail: patrycja.madej@centrumpsychoterapii.eu
Skype: cp_patrycja.madej

Ilona Roeding

Centrum Psuchoterapii - Ilona RoedingIlona Roeding jest doświadczonym psychoterapeutą i psychologiem specjalizującym się w terapii indywidualnej, treningach rozwojowych oraz zajciach psychoedukacyjnych dla rodziców, dzieci i modzieży. Ponadto współpracuje z jednostkami typu ośrodki pomocy społecznej, szkoły, fundacje, świetlice socjoterapeutyczne gdzie realizuje autorskie programy o charakterze psychoedukacyjnym i ogólnorozwojowym, dostosowane do potrzeb uczestników.


W swojej pracy klinicznej Ilona Roeding wykorzystuje podejście integracyjne do procesów psychoterapii uwzględniając w szczególności metody wywodzące się z kierunków humanistycznych, poznawczo-behawioralnych oraz psychodynamicznych. Odwołuje się także do szerokiego zakresu metod pracy takich jak pogłębiona analiza, psychodynamika, racjonalna terapia zachowań (RTZ), czy też neurolingwistyczne programowanie (NLP).


Ilona Roeding specjalizuje się w pracy indywidualnej z osobami nastawionymi na rozwój osobisty, pokonywanie własnych trudności i ograniczeń oraz borykającymi się z trudnościami natury psychicznej i emocjonalnej. Zajmuje się takimi zaburzeniami klinicznymi jak zaburzenia depresyjne, nerwicowe, fobia społeczna, bezsenność czy też zaburzenia odżywania. Posiada doświadczenie w prowadzeniu warsztatów psychoedukacyjnych dla rodziców i wychowawców z zakresu profilaktyki uzależnień, a także rozwojowych zajęć warsztatowych realizownych w świetlicy socjoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży.


Ilona Roeding ukończyła naukę w Instytucie Psychologii Stosowanej w Warszawie (psychoterapia) oraz na Uniwersytecie SWPS (psychologia rozwoju osobistego). Odbyła także wiele kursów i szkoleń, w tym w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie, mediacji sądowych oraz doskonalących kompetencje trenerskie. Dbając o własny rozwój osobisty bierze regularnie udział w doskonaleniu swoich kompetencji oraz poddaję swoją pracę superwizji.


E-mail: ilona.roeding@centrumpsychoterapii.eu
Skype: cp_ilona.roeding

Łukasz Rogacz

Centrum Psuchoterapii - Łukasz RogaczŁukasz Rogacz jest doświadczonym coachem i psychologiem specjalizującym się w coachingu indywidualnym, grupowym i team coachingu w obszarach życiowych oraz zawodowych. Pracuje zarówno z klientami indywidualnymi jak i współpracuje z organizacjami i firmami prywatnymi. Swoją praktykę coachingową prowadzi zgodnie z wytycznymi International Coach Federation (ICF).


W swojej pracy coachingowej Łukasz Rogacz wykorzystuje zarówno wiedzę teoretyczną z zakresu coachingu ale także swoje doświadczenie zawodowe zdobyte jako handlowiec, a następnie jako manager. Podczas wieloletniej pracy z zespołami handlowców rozwijał i pogłębiał wiedzę z zakresu rozwoju osobistego i zawodowego człowieka. W trakcie sesji coachingowych posługuje się różnorodnymi narzędziami pracy m.in. modelem Dilts’a, analizą SWOT, modelem GROW, narzędziami do wyznaczania celi SMART, RTZ, matrycą zarządzania czasem, pracą nad przekonaniami.


Łukasz Rogacz specjalizuje się w pracy indywidualnej z osobami nastawionymi na rozwój osobisty, realizacje wyznaczonych celi oraz przekraczanie własnych barier i ograniczeń. Pomaga m.in w sytuacji podejmowania ważnych decyzji, przy zmianie lub wyborze ścieżki zawodowej, wypaleniu zawodowemu, trudnościach związanych z asertywnością lub efektywnością.


Łukasz Rogacz ukończył studia Zarządzania i Marketingu na Uniwersytecie Ekonomicznym w Katowicach. Następnie przez kilkanaście lat zdobywał wiedzę jako handlowiec, a następnie jako manager. Chcąc zgłębiać swoją pasję ukończył studia psychologiczne na Uniwersytecie Humanistycznospołecznym SWPS ze specjalnością psychologia rozwoju osobistego. Studia w SWPS umożliwiły mu zdobycie wszechstronnej wiedzy psychologicznej oraz przygotowały gruntownie do wykonywania zawodu coacha i psychologa. Dbając o własny rozwój osobisty bierze regularnie udział w doskonaleniu swoich kompetencji oraz poddaję swoją pracę superwizji.


E-mail: lukasz.rogacz@centrumpsychoterapii.eu
Skype: cp_lukasz.rogacz