Publikacje

osobowość typu borderline

Umów sesję
MASZ PYTANIE ?
Kinga Kocjan
e-mail:kinga.kocjan@atfc.pl
mobile:+48 728 37 52 27
Zobacz również

CHARAKTERYSTYKA ZABURZEŃ OSOBOWOŚCI TYPU BORDERLINE


Definicja osobowości pogranicznej

Zaburzenie osobowości jak podaje encyklopedia PWN (łac. perturbatio personalitatis) - występuje gdy elastyczny system regulacji usztywnia się i powoduje stały, niezmienny wzorzec zachowania, ujawniający się w niezmiennych reakcjach na zmieniające się sytuacje. Klasyfikacja DSM IV postrzega zaburzenia osobowości jako: „przewlekle trwający wzorzec patologicznych zachowań i przeżywania manifestujący się w zakresie poznawczej, afektywnej, interpersonalnej, kontroli impulsów; stabilność tych wzorców, czyli sztywność zachowań prowadzi do pogorszenia funkcjonowania”. W przebiegu zaburzeń osobowości wedle tej klasyfikacji mówić możemy kiedy spełnione są poniższe warunki takie jak znacząco dysharmonijne postawy lub zachowania występujące w różnych obszarach życia psychicznego, wzorce zachowań utrudniają funkcjonowanie i relacje z innymi osobami, zaburzenia osobowości rozpoczynają się w okresie dzieciństwa lub adolescencji i trwają w okresie dorosłego życia, zaburzenia te prowadzą do gorszego funkcjonowania społecznego lub zawodowego.

Od kilkunastu lat zauważyć można coraz szersze zainteresowanie badawcze zaburzeniem osobowości jakim jest osobowość chwiejna emocjonalnie typu borderline (ang. Borderline Personality Disorder, skrót BDT). Pierwszym autorem, który wprowadził termin borderline (z ang. pograniczny) był psychoanalityk Stern. Słownik psychologiczny definiuje osobowość z pogranicza jako: „zaburzenie w których jednostka żyje „na granicy” między normalnym, przystosowanym funkcjonowaniem a rzeczywistymi zaburzeniami psychicznymi. Taką osobę charakteryzują rozmaite postacie niestabilności, np. niestabilne relacje interpersonalne, nagłe i nieadekwatne zmiany afektywne, zaburzony obraz siebie, częste napady złości, autodestrukcyjne działania w rodzaju hazardu czy kradzieży w sklepach. Zdarzają się przewlekłe stany znudzenia”. Inna definicja użyta w Oxford Dictionary of Psychology mówi, że zaburzenie osobowości borderline to: „zaburzenie osobowości charakteryzujące się dominującym wzorem impulsywności i niestabilności relacji interpersonalnych, wyobrażeniu o sobie i afekcie, mające początek we wczesnym dzieciństwie i zapowiadane wieloma sygnałami i symptomami takimi jak: intensywne i niestabilne relacje personalne, impulsywność (wydatki, przypadkowy sex, nierozważna jazda samochodem, napady głodu i obżarstwa), emocjonalna niestabilność, tendencje samobójcze, chroniczne poczucie pustki, intensywna i bezpodstawna złość…”. Według Amerykańskiej klasyfikacji DSM-IV borderline to zaburzenie z pogranicza (301.83), a w ICD-10 występuje pojęcie osobowości chwiejnej emocjonalnie (F.60.3) typ impulsywny (F.60.30) oraz typ borderline (F.60.31).


Koncepcje historyczne

Na przestrzeni lat pojęcie osobowości z pogranicza określanej mianem borderline przechodziło modyfikacje w aspekcie nazewnictwa i diagnozy. Stworzenie terminu „zaburzenie z pogranicza” przypisuje się psychoanalitykowi Adolfowi Sternowi. Jak podaje E. Goldstein w 1938 roku wyodrębnił on u swoich pacjentów 10 cech związanych z pogarszającym się u nich stanem związanym także z oporem wobec terapii lub całkowitym brakiem współpracy. Stern klasyfikując to zaburzenie wyszczególnił następujące cechy: narcyzm, ból psychiczny, nadwrażliwość, poczucie mniejszej wartości, masochizm oraz brak poczucia bezpieczeństwa. Kolejna badaczka nurtu psychoanalitycznego Helene Deutsh opisuje ten typ zaburzenia jako „osobowość jak gdyby” i charakteryzuje osoby jako bierne, puste, zdolne wyłącznie do powierzchownych związków, przejawiające cechy osób z którymi przebywały. W 1947 roku psychoanalityczka Melitta Schmideberg opisuje patologię zaburzeń z pogranicza jako: „stabilną postać zaburzeń osobowości cechujących się brakiem stabilności”. Wskazuje ona także 10 cech charakteryzujących ten typ zaburzenia m.in. odrzucenie rutyny i regularności, łamanie zasad społecznych, niekonsekwencja, częste spóźnianie się, trudność w nawiązywaniu bliskich stosunków interpersonalnych oraz skłonność do przestępstw. Kolejnym badaczem, który posłużył się odmiennym terminem określającym borderline był John Frosch określając je jako „charakter psychotyczny”. Wyróżnił on takie cechy charakterystyczne jak infantylne zachowanie, prymitywne mechanizmy obronne oraz zdolność szybkiego powrotu do normy po zachowaniach psychotycznych. Uważał on, że wielu z tego rodzaju pacjentów pozostanie przez całe życie w stanie pomiędzy nerwicą, a psychozą. Na uwagę zasługują także koncepcje klinicystów takich jak Gregory Zilboorg traktujący zaburzenie to jako ostrą postać schizofrenii lub schizofrenię z pogranicza. W 1949 roku Paul Hoch oraz Phillip Polatin stworzyli pojęcie schizofrenii rzekomo nerwicowej cechujące się objawami z pogranicza nerwicy i schizofrenii. Większość pierwszych opisów klinicznych zaburzeń z pogranicza jest uboga w badania na grupie pacjentów. Dopiero Grinker wraz ze współpracownikami w 1968r, przeprowadził badania, które pozwoliły mu na wyodrębnienie głównych cech i czterech podtypów zaburzeń borderline takich jak: pogranicze psychozy, centralny zespół pograniczny, przystosowanie, pogranicze nerwicy. W ciągu ostatnich lat zainteresowanie borderline diametralnie wzrosło i zaowocowało pięcioma głównymi stanowiskami na temat istoty tego zaburzenia a mianowicie modelem konfliktu, deficytu, badań opisowych, DSM-IV oraz biologicznym.

Model konfliktu reprezentowany przez Otto Kernberga zakłada, że zaburzenie borderline jest swoistym odzwierciedleniem intrapsychicznej struktury obronnej powstałej w dzieciństwie w celu radzenia sobie z konfliktem. Kernberg uważa, że właśnie w dzieciństwie kształtuje się jeden z typów organizacji: neurotyczny, pograniczny lub psychotyczny. Każdy z tych typów określa poziom rozwoju osobowościowego jednostki z tym jednak, że najbardziej zaawansowanym jest neurotyczny, zaś najmniej psychotyczny. Pomimo, że organizacja osobowości pogranicznej zajmuje poziom pośredni to zostaje ona utrwalona i wpływa na dalsze funkcjonowanie osobowości. Jak pisze Goldstein według Kernberga do zdiagnozowania stanów pogranicznych niezbędne jest bazowanie na cechach intrapsychicznych takich jak kryzys tożsamości, obecność prymitywnych mechanizmów obronnych skupionych wokół wyparcia oraz zdolność do badania rzeczywistości pomimo zniekształceń powstałych przez mechanizmy obronne. Pograniczna osobowość obronna powstaje po to aby chronić dziecko przed wewnętrznym konfliktem spowodowanym przez dziecięcą agresję. Mechanizmy obronne oraz rozszczepienie oddalają lęk jednostki przed zniszczeniem dobrego self i obiektu poprzez skłonności agresywne. Co prawda osłabia to ego ale zapobiega konfliktowi, a tożsamość, funkcjonowanie superego i dojrzałe relacje z obiektem nie zostają skonsolidowane.

Niektórzy klinicyści odrzucają model struktury obronnej chroniący przed konfliktem i stwierdzają, że pacjenci z zaburzeniem borderline przejawiają zaburzenia rozwojowe wynikające z deficytów. W stworzonej przez H.Kohuta psychologii self pacjenci z zaburzeniami borderline przejawiają poważne upośledzenia w tworzeniu self i nadbudowują nad tym deficytem sztywną strukturę osobowości. Przedłużające się niepowodzenia w emaptyzowaniu przez rodziców z dziecięcymi potrzebami obiektu self stanowią przyczynę narcystycznej nieodporności i zaburzeń z pogranicza. Rozwój self zostaje zahamowany i ulega osłabieniu. Przy tym brak mu spójności i u jednostki powstaje narcystyczna nieodporność.

Adler i Buie nie zgadzają się z poglądami Kernberga, że mechanizm rozszczepienia pełni kluczową rolę w formowaniu się osobowości pogranicza. Uważają, że ważniejsze niż rozszczepienie jest brak podtrzymujących pozytywnych obiektów uwewnętrznionych co z kolei powoduje lęk przed unicestwieniem i porzuceniem. Badacze Ci postulują, że głównym elementem tej patologii jest niezdolność do wytworzenia pozytywnej psychicznej reprezentacji podtrzymującej, opiekuńczej lub dającej poczucie opieki wskutek nie doświadczenia wystarczającej opieki macierzyńskiej w dzieciństwie. To z kolei powoduje brak wewnętrznej zdolności do samo uspakajania, a tym samym radzenia sobie z życiem.

Model badań opisowych reprezentowany przez Gunderson zakłada, że zamiast szukać przyczyn zaburzeń z pogranicza, można próbować wyodrębnić zespół cech pojawiających się u pacjentów z borderline. W zaktualizowanych badaniach Gunderson proponuje scharakteryzować zaburzenia z pogranicza zgodnie z występowaniem: niskiego poziomu osiągnięć pomimo zdolności, impulsywności w niektórych aspektach życia, szczególnie w stosowaniu używek i w życiu seksualnym, prób samobójczych, wysokiego poziomu afektu, łagodnych epizodów psychotycznych, wysokiego poziomu socjalizacji, zaburzonych bliskich związkach. Niekorzystnym aspektem tego modelu jest brak łączenia obserwowalnych cech pacjenta z sytuacją kliniczną lub z teorią rozwojową.

Modele diagnostyczne i statystyczne zaburzeń psychicznych (F60.31) oraz DSM-IV (301.83) stanowią próbę definiowana zaburzeń borderline na podstawie objawów i oznak bez wnikania natomiast w warunkujące je przyczyny. W związku z tym patologia ta traktowana jest jako jeden z typów zaburzeń osobowości, a osoba musi spełniać cechy wyodrębnione dla tego zaburzenia.

W ICD-10 używa się pojęcia "osobowości chwiejnej emocjonalnie" (F60.3), która występuje w dwóch podtypach: impulsywnym (F60.30) i borderline (F60.31). Przy typie borderline muszą wystąpić przynajmniej trzy cechy z poniższych natomiast przy typie impulsywnym co najmniej dwa:

  1. zaburzenia w obrębie i niepewność co do obrazu ja (self image) oraz celów i wewnętrznych preferencji (włączając seksualne);
  2. ciążenie ku byciu uwikłanym w intensywne i niestabilne związki, prowadzące często do kryzysów emocjonalnych;
  3. nadmierne wysiłki uniknięcia porzucenia;
  4. powtarzające się groźby lub działania o charakterze autoagresywnym (self-harm);
  5. chroniczne uczucie pustki.

Zgodnie z DSM-IV, pograniczne zaburzenie osobowości (301.83) występuje, jeżeli przez dłuższy czas utrzymuje się co najmniej pięć spośród wymienionych dziewięciu kryteriów:

  1. gorączkowe wysiłki uniknięcia rzeczywistego lub wyimaginowanego odrzucenia;
  2. niestabilne i intensywne związki interpersonalne, charakteryzujące się wahaniami pomiędzy ekstremami idealizacji i dewaluacji;
  3. zaburzenia tożsamości: wyraźnie i uporczywie niestabilny obraz samego siebie lub poczucia własnego ja (sense of self);
  4. impulsywność w co najmniej dwóch sferach, które są potencjalnie autodestrukcyjne (np. wydawanie pieniędzy, seks, nadużywanie substancji, lekkomyślne prowadzenie pojazdów, kompulsywne jedzenie);
  5. nawracające zachowania, gesty lub groźby samobójcze albo działania o charakterze samo okaleczającym;
  6. niestabilność emocjonalna spowodowana wyraźnymi wahaniami nastroju (np. poważnym epizodycznym głębokim obniżeniem nastroju (dysphoria), drażliwością lub lękiem trwającymi zazwyczaj kilka godzin, rzadko dłużej niż kilka dni);
  7. chroniczne uczucie pustki;
  8. niestosowny, intensywny gniew lub trudności z kontrolowaniem gniewu (np. częste okazywanie humorów (ang. frequent displays of temper), stały gniew, powtarzające się bójki);
  9. przelotne, związane ze stresem myśli paranoiczne (ang. paranoid ideation) lub poważne symptomy rozpadu osobowości (ang. dissociative symptoms).

Model biologiczny zakłada, że u podłoża borderline leżą zaburzenia nastroju o podłożu biologicznym odrzucając tym samym czynniki rozwojowe czy też środowiskowe. Warto wspomnieć iż Kroll dokonał podsumowania najważniejszych odkryć w tej dziedzinie na przestrzeni ostatnich lat. Wynika z tego, że w wielu przypadkach istnieją dowody potwierdzające związek pomiędzy depresją, a zaburzeniem z pogranicza. Pomimo tego w dalszym ciągu niejasna pozostaje istota i dane traktujące zaburzenia borderline jako odmiany choroby afektywnej.


Epidemiologia

W ciągu ostatnich lat zwiększyła się liczba klinicznie rozpoznawanych przypadków zaburzenia osobowości typu Borderline. J. G. Gunderson ukazuje, że z każdym rokiem zwiększa się liczba badań i raportów dotyczących zagadnienia BDT. Zwiększeniu ulega także liczba pozycji książkowych dotyczących tego zaburzenia. Dowodzi on także, że pomimo danych epidemiologicznych, które nie są wystarczająco silne / wyraźne chorzy stanowią wysoki procent (20%) hospitalizacji na oddziałach psychiatrycznych, a 10% w warunkach ambulatoryjnych. Osoby te stanowią od 30%-60% całej populacji osób leczonych szpitalnie i ambulatoryjnie z powodów osobowościowych. Pacjenci ci reprezentują 9%-33% wszystkich samobójstw i 50% z chronicznych samobójców z czterema lub więcej wizytami w roku wymagającymi opieki psychiatrycznej. Zależnie od badań szacuje się, że poziom ryzyka samobójstwa wśród pacjentów z BDT waha się od 3%-10%. Freeman, Stone, Martin i Reinecke dodają, że zazwyczaj pacjenci z pograniczem osobowości mają historię seksualnego albo psychicznego molestowania i znęcania. Wyniki badań ukazują, że 40%-76% osób donosi, że doświadczyło w dzieciństwie molestowania seksualnego, a 25%-73% znęcania psychicznego. Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne szacuje, że zaburzenie osobowości chwiejnej emocjonalnie dotyka ok. 2% ogólnej populacji w tym dominującą grupę stanowią kobiety w stosunku 3:1. Na uwagę zasługuje fakt, że stosunek chorych kobiet do mężczyzn jest większy w populacji młodej, ale przyczyny takiego zróżnicowania nie są znane. Na uwagę zasługuje też to że zaburzenia z pogranicza występują nieproporcjonalnie częściej wśród pensjonariuszy zakładów karnych: diagnozuje się je u 23% uwięzionych mężczyzn i 20% kobiet. Anna Wrońska podkreśla, że należy zwrócić uwagę na współwystępowanie wraz z osobowością borderline innych zaburzeń. Szacunkowe dane uwzględniające współwystępowanie borderline wraz z innymi zaburzeniami kształtuje się w następujący sposób: 41%-83% duża depresja, 12%-39% dystymia, 10%-20% choroba afektywna dwubiegunowa, 64%-66% nadużywanie substancji psychoaktywnych, 46%-56% zespół stresu pourazowego (PTSD- post traumatic stress disorder), 23%-47% fobia społeczna, 16%-25% zaburzenia obsesyjno-kompulsywne, 31%-48% zaburzenia lękowe z napadami lęku, 29%-35% zaburzenia odżywiania. Zaobserwowano także współwystępowanie zaburzeń z pogranicza wraz z osobowością unikającą 43%-47%, paranoidalną 14%-30% oraz zależną 16%-51%.


ETIOLOGIA - PRZEGLĄD WYBRANYCH TEORII

Wyjaśnienie mechanizmu powstawania zaburzenia osobowości z pogranicza od lat koncentruje uwagę klinicystów, psychologów oraz psychoterapeutów. Na przestrzeni lat wysunięto na ten temat wiele koncepcji i teorii. Podstawą poszukiwań jest chęć odpowiedzenia na pytanie czy u podłoża tego zaburzenia leżą specyficzne czynniki środowiskowe, biologiczne, społeczne decydujące o jej kształtowaniu się. Główne koncepcje dynamicznie rozwijające się na przestrzeni ostatnich lat skupione są na relacji z obiektem, psychologii self, koncepcji behawioralno-poznawczej i biospołecznej. Inni badacze biorą pod uwagę genetykę, neurobiologię, zaniedbanie i traumę w dzieciństwie.


Współczesne koncepcje psychoanalityczne

„Jedna z pierwszych klasyfikacji opierała się na zaobserwowanych różnicach w relacji pacjent analityk i proponowała rozróżnienie między czymś co Freud nazywał jako nerwicę opartą na przeniesieniu, a czymś nazywanym jako nerwicę nie opartą na przeniesieniu” podaje Lidia Cierpiałkowska w Psychologii zaburzeń. Do tej drugiej grupy można zaliczyć zaburzenia z pogranicza psychozy i nerwicy wobec których psychoanaliza była bezskuteczna. Obecnie istnieją dwa obszary badań nad osobowością borderline: na poziomie deskryptywnym i patomechanizmu. Odzwierciedlają to dwa modele zaburzeń z pogranicza: model konfliktu i model deficytu.

Modele opisowe w psychoanalizie

Spośród proponowanych przez psychoanalityków opisów zaburzeń z pogranicza na poziomie deskryptywnym do najbardziej cenionych należy koncepcja Grinkera i jego współpracowników. Jak podaje Goldstein zespół Grinkera wyodrębnił cztery cechy ludzi z BDT, na podstawie których podzielono zaburzenia na cztery grupy szeregowane od kontinuum nerwic do psychoz. Wyróżnić tutaj możemy: złość, defekt w kontaktach interpersonalnych, brak spójności self, depresja. W ostatnim czasie inny badacz Gunderson zaproponował aktualną wersję symptomów zaburzeń z pogranicza. Należą do nich: niskie osiągnięcia, impulsywność, próby samobójcze, epizody psychotyczne, dobra socjalizacja połączona z nie znoszeniem samotności, zaburzone związki intymne.

Model konfliktu w koncepcji Kernberga

„Model konfliktu zakłada, że zaburzenie borderline to pewnego rodzaju intrapsychiczna struktura obronna powstająca w dzieciństwie i związana z wadliwą integracją popędów, afektów i relacji z obiektem” podaje Cierpiałkowska w Psychologii zaburzeń. Najznamienniejszymi przedstawicielami tego nurtu są Kernberg, Masterson i Rinsey. Kernberg uważa, że fundamentalną rolę w kształtowaniu się struktury psychicznej czyli id, ego i superego odgrywa rozwój internalizacji w formie introjekcji, identyfikacji i tożsamości ego-self w relacji z obiektem. Proces ten zachodzi w 5 fazach:

  1. Normalny autyzm (0-1 miesiąc życia; dziecko różnicuje siebie od otoczenia, a odbierane ślady pamięciowe zdarzeń gratyfikujących lub frustrujących są podstawą do budowania reprezentacji self-obiekt).
  2. Normalna symbioza (2-6,8 miesięcy; ukształtowanie się diad self-obiekt wokół pozytywnych i negatywnych relacji z matką).
  3. Różnicowanie reprezentacji self od obiektu (6,8-36 miesięcy; powinna nastąpić integracja libidynalnych i agresywnych reprezentacji self i obiektu. Rozszczepienie powinno przejść w wyparcie i inne mechanizmy obronne. Jeśli w dziecku będzie jednak zbyt dużo agresji to proces ten nie nastąpi).
  4. Integracja self i obiektu oraz różnicowanie ego i superego (3-7 lat; konsolidacja dobrych i złych reprezentacji self. Dobra i zła matka to ta sama osoba, pojawia się utrata całkowicie dobrego obiektu i poczucie winy).
  5. Integracja struktur psychicznych ego i superego (organizacja osobowości z pogranicza powstaje wskutek konfliktu intrapsychicznego i fiksację na trzeciej fazie u Mahler jest to faza powtórnego zbliżenia okresu separacji. Konflikt nasila się z powodu wyższego poziomu agresji u dziecka i frustracji ze strony matki. Dziecko odczuwa złość złego obiektu jako swoją i matki co skolei powoduje lęk przed unicestwieniem ze strony matki i przed utratą miłości. Nasilenie konfliktu i lęku powoduje oddzielenie reprezentacji libidynalnych self i obiektu od reprezentacji agresywnych aby zapobiec zniszczeniu tych pierwszych i utrzymaniu dalszej relacji z matką.

Kernberg wyróżnia trzy organizacje osobowości ze względu na rodzaj mechanizmów obronnych na:

Jak podaje Górska Kernberg rozróżnia także 3 poziomy organizacji patologii charakteru na wyższy, pośredni i niższy. Na podstawie tej koncepcji Kernberg opracował terapię opartą na przeniesieniu, którą można stosować wobec wszystkich pacjentów o osobowości zdeterminowanej rozszczepieniem a nie tylko zaburzeń z pogranicza.

Model deficytu

Model deficytu zakłada istnienie w strukturze osobowości takich niedostatków jak: uszkodzenie funkcji ego, defekty struktury self, brak stałości obiektu, dyfuzji tożsamości, rozszczepienia, braku zdolności do emocjonalnego wiązania się z obiektem. W odróżnieniu od modelu konfliktu osobowość z pogranicza nie jest zdeterminowana rozszczepieniem bo nie ma uwewnętrznionego dobrego obiektu. Z tego też powodu przeżywa silne lęki przed porzuceniem co jest w tym wypadku najważniejsze, gdyż osoby z pograniczną osobowością mają duże problemy w kontaktach interpersonalnych. Model ten wykorzystywany jest do tworzenia zasad terapii osób z borderline polegający na wzmacnianiu siły ego, spójności self i poczucia bezpieczeństwa.


Koncepcje poznawczo - behawioralne

Zainteresowania poznawczo-behawioralne zaburzeń osobowości borderline mają długą historię jednak jak podaje Cierpiałkowska poważniejszy rozdział w rozumieniu istoty zaburzeń z pogranicza rozpoczyna się od koncepcji Ellisa i Becka. Generalnie według tych koncepcji każde zaburzenie osobowości charakteryzuje się zespołem nadmiernie rozwiniętych wzorców zachowania oraz zespołem wzorców niedostatecznie rozwiniętych. Występują tutaj także fałszywe przekonania o sobie i świecie wiążące się z negatywnymi emocjami. Zaburzenia osobowości typu borderline spowodowane są nieadekwatnymi oddziaływaniami środowiska, podtrzymywane neurotycznymi mechanizmami samoponiżania, karania i potępiania innych za trudne warunki życia.

Psychoewolucyjna koncepcja Becka

Według Becka osobowość to zbiór strategii służących łagodzeniu konfliktu pomiędzy dążeniem do przeżycia i prokreacji, a wymaganiami otoczenia. Każde zaburzenie osobowości w tym z pogranicza psychozy i nerwicy tłumaczy jako indywidualnie odziedziczony i ukształtowanymi strategiami, a szybko zmieniającymi się warunkami życia. Same zaburzenia typu borderline tłumaczy biologiczną predyspozycją jednostki do niskiej tolerancji na stres oraz zniekształceniem poznawczym i historią uczenia się wzmocnień.


Biospołeczne koncepcje zaburzeń osobowości typu borderline

Koncepcje biospołeczne rozwijane są przez dwa zespoły kierowane przez T. Millona oraz M. Linnehan.

Biospołeczny model M.Linnehan

Model ten zakłada wrodzone oraz społeczne przyczyny powstawania zaburzeń z pogranicza, które ujawniają się w postaci specyficznych wzorców zachowań. Te behawioralne wzorce Linehhan przedstawia na trzech dymensjach osi uwarunkowań społecznych:

W późniejszym okresie Linnehan stwierdza, że pierwotną przyczyną zaburzenia borderline jest dysfunkcja w zakresie regulacji emocji, a pozostałe objawy stanowią rezultat nieprzystowawczych prób radzenia sobie jednostki z deficytem.

Emocjonalna podatność na zranienie-unieważnienie afektów

Podatność na zranienie to zaburzenie regulacji emocji spowodowane niższym progiem wrażliwości na bodźce, szybszą i intensywniejszą reakcją na nie i wydłużonym czasem powrotu do równowagi po ustąpieniu stanu pobudzenia. Wedle teorii tej osoby z borderline radzą sobie z tym poprzez oscylowanie pomiędzy unikaniem bodźców emocjonalnych, co prowadzi do osamotnienia, a wystawianiem się na działanie bodźców, co zaś prowadzi do zachowań autodestruktywnych, nadużywania środków psychoaktywnych i budowania świata fantazji. Unieważnienie afektów powstaje poprzez oddziaływania środowiska rodzinnego, gdzie rodzice odnoszą się negatywnie do wyrażania emocji o średnim natężeniu, ale koncentrują się na ekstremalnych reakcjach emocjonalnych. Dodać tutaj należy wymaganie przez rodziców względem dziecka osiągania sukcesów, samokontroli, samodyscypliny nie dając jednocześnie emocjonalnego wsparcia. Wskutek interakcji tych czynników powstaje błędne koło. Dziecku trudno jest przyjąć postawę życiową opartą na tolerancji frustracji oraz samokontroli emocji, gdyż rodzice oskarżają je i krytykują. Wzmacnia to poziom lęku, złości i poczucia winy u dziecka. W efekcie tej interakcji osoby borykające się z zaburzeniem z pogranicza mają problemy z rozpoznawaniem, różnicowaniem i ekspresją emocji dostosowaną do wymagań społecznych.

Aktywna pasywność-pozorna kompetencja

Aktywna pasywność rozumiana w aspekcie teorii Linnehan to aktywny wysiłek, by wymusić na innych rozwiązanie swoich problemów pozostając jednocześnie przy tym pasywnym. Osoby z pogranicza osobowości wobec tego poszukują osoby, która to zaopiekuje się nimi i będzie rozwiązywała za nich wszystkie ich kłopoty i problemy. Pozorna kompetencja natomiast to manifestowanie różnych zdolności i umiejętności, szczególnie w kontaktach interpersonalnych. Osoby z borderline nie umieją rozpoznać obszarów własnej kompetencji i niekompetencji. Starają się kontrolować siebie i innych co prowadzi do konfliktów i dystansu emocjonalnego z ludźmi. Wychowani w przeświadczeniu o byciu zdolnym do odnoszenia sukcesów, w obliczu niepowodzeń doświadczają poczucia winy, a napięcia rozładowują poprzez zachowania autodestrukcyjne.

Nieustający kryzys-powstrzymywanie żłoby

Nieustający kryzys spowodowany jest mnogością zdarzeń stresowych w życiu osób z pogranicza i wysoką reaktywnością. Powtarzające się zdarzenia stresowe w interakcji do szybkiego powrotu do stanu równowagi emocjonalnej powodują „erozję duszy” czyli są w „stadium chronicznego wyczerpania”. Wzorzec powstrzymywania żałoby to nieświadoma tendencja do powtarzania znaczącej w historii życia traumy. Najczęściej chodzi tutaj o takie zdarzenie jak: nadużycia seksualne, przemoc fizyczna lub seksualna, śmierć bliskich. Skłonność do powtarzania przeżytej traumy powtarza się, gdyż osoby z pograniczną osobowością nie potrafią zintegrować traumy z doświadczeniem poprzez proces żałoby.

Biospołeczny model zaburzeń osobowości T. Millona

Biospołeczny model zaburzeń osobowości wywodzi się z teorii ewolucji i społecznego uczenia się. Wskazuje na współwystępowanie czynników biologicznych, psychologicznych i społecznych. Wedle teorii tej tworzenie się prawidłowej lub zaburzonej osobowości zależy od możliwości uczenia się i radzenia sobie ze stresem w różnych warunkach środowiska. Model osobowości w aspekcie tej teorii opisywany jest przez Millona na 3 dymensjach:

Millon dzieli typy osobowości na 4 rodzaje w zależności od siły i pozycji poszczególnych komponentów: zrównoważenie, wykazujące niedobór, niezrównoważone, konfliktowe. Każde z zaburzeń Millon opisuje na 4 poziomach: behawioralnym, fenomenologicznym, intrapsychicznym i biopsychicznym. Borderline charakteryzuje się deficytem struktury, zachodzi tutaj powolne pogarszanie się struktury osobowości, pogłębiają się również deficyty w zakresie kompetencji społecznych, emocjonalnych i poznawczych.

Poziom behawioralny charakteryzuje się nerwowością w ujawnianych zrachowaniach np. w impulsywnym zachowaniu, wybuchach, zmianach w zakresie kontroli i hamowania agresji, emocjonalnym niezrównoważeniu oraz zrachowaniach autodestrukcyjnych. Na poziomie tym mamy też do czynienia ze sprzeczną reprezentacją obiektu czyli np. niestałymi relacjami z innymi ludźmi lub niestałymi obiektami zainteresowań.

Poziom fenomenologiczny charakteryzuje niespójny obraz siebie np. poprzez rozproszone poczucie tożsamości, poczucie pustki, konfliktowe wspomnienia, niezgodne postawy, sprzeczne potrzeby. Na poziomie tym możemy mówić także o zmiennym stylu poznania dającym się poznać poprzez sprzeczne myśli i ciągle zmieniające się emocje wobec siebie i innych.

Poziom intrapsychiczny charakteryzujący się regresją jako mechanizmem regulacji. Pod wpływem lęku osoby z borderline wycofują się do wcześniejszych rozwojowo poziomów tolerancji lęku, kontroli impulsów i adaptacji społecznej. Wyróżniamy tutaj także rozszczepienie jako organizację struktury osobowości.

Poziom biospołeczny charakteryzujący się zalegającym nastrojem / temperamentem. Jednostka nie może sobie poradzić z ciągle zmieniającym się nastrojem w odniesieniu do wymagań rzeczywistości.


Genetyczne przyczyny powstawania borderline

Wedle medycyny istnieje wpływ genów na zaburzenie osobowości typu borderline. Jak wiemy osobowość jest po części dziedziczna więc wynika z tego, że osobowość pograniczna też powinna. Jedno z większych badań nad bliźniętami wykazało, że jeżeli jedno z bliźniaków spełnia kryteria diagnostyczne borderline, to drugie ma 35% na ryzyko tej choroby.


Neurobiologia

Do neuroprzekaźników mających znaczenie w zaburzeniu osobowości z pogranicza należą serotonina, noradrenalina i acetylocholina, GABA oraz glutaminian. W niektórych badaniach mózgu opisano zmiany w następujących obszarach układu czołowo- limbicznego osób z borderline: kora przednia zakrętu obręczy, kora czołowo- oczodołowa, kora przedczołowa grzbietowo-boczna, hipokamp, ciało migdałowate. W jednym z badań wykryto nieprawidłowy podstawowy metabolizm w obszarach przedczołowych. Obszary te prawdopodobnie odpowiadają za transmisję serotoninergiczna, a zmiany w tych obszarach mogą być związane z odhamowywaniem agresji i działaniami impulsywnymi. Wrońska podaje także, że u osób z borderline stwierdzono redukcję płatów czołowych i czołowo- oczodołowych oraz spadek stężenia markera integralności mózgu-kwasu acetyloasparginowego. Ponadto w innych badaniach opisano redukcję objętości hipokampa i ciała migdałowatego.


Zaniedbanie i trauma w dzieciństwie

Wśród czynników mających wpływ na pojawienie się zaburzenia osobowości z pogranicza. Liczne badania wykazały silny związek pomiędzy wykorzystywaniem w dzieciństwie i rozwojem borderline. Wiele z tych osób podaje w wywiadzie wystąpienie wykorzystywania seksualnego, przemocy fizycznej lub psychicznej. Okazuje się, że pacjenci z borderline znacznie częściej niż w przypadku reszty populacji wskazują na słowne, fizyczne, emocjonalne i seksualne wykorzystywanie przez opiekunów obu płci.


CECHY OBRAZU KLINICZNEGO

Pacjentów z zaburzeniami z pogranicza rozpoznaje się, odwzorowując i porównując zaobserwowane objawy kliniczne z jednym spośród pięciu omówionych modeli pojęciowych: konfliktu, deficytu, opisowego, DSM-IV / ICD-10 i biologicznego). Gunderson podkreśla, że „modele te odwołują się do różnych źródeł danych na których podstawie stawia się diagnozę. Należy tutaj wymienić informacje na temat przeszłości pacjenta, reakcje przeniesienia i przeciprzeniesienia, procesy intrapsychiczne oraz jawne objawy i cechy”.


Zaburzenia tożsamości

Jednym z wyróżników dobrze funkcjonującej osobowości jest jej ugruntowana tożsamość. W przypadku zaburzeń z pogranicza tożsamość zostaje zachwiana i występuje w tej sferze wiele zaburzeń. Kerbnerg opisuje kryzys tożsamości w przypadku borderline, kiedy to różne i sprzeczne przeżycia oraz percepcja self zostają słabo zintegrowane. W wyniku tego dokonywane przez te osoby opisy własne są często sprzeczne, niejasne i wieloznaczne. Zdradzają przy tym wiele faktów dotyczących własnej osoby aczkolwiek fakty te są niespójne, a uczucia i idee rozciągają się pomiędzy skrajnościami. Widzą siebie zatem jako bardzo dobrych albo wybitnie złych. O wielu pacjentach z tym zaburzeniem możemy powiedzieć, że są nieprzewidywalni. Potrafią zachowywać się odmiennie nawet w zbliżonych sytuacjach. Mają problem ze stałością i to nie tylko w sferze uczuciowej. Często wydaje im się, że otaczający ludzie się zmieniają, nie zauważają przy tym, że najczęściej zmianie ulega ich spojrzenie. Jeśli inni ludzie nie spełniają ich zachcianek lub tego czego wymagali to stosują manipulację poprzez osądzanie o zmianę. Często zmieniają także swoje opinie, cele i marzenia. Jeśli nie są w stanie spełnić wcześniej powziętych celów to w takim wypadku bardzo szybko potrafią je prze dewaluować. Cechuje ich także trudność z zaakceptowaniem wszelkich cech, uczuć, myśli będących w sprzeczności z ich obrazem siebie. Powodem tutaj jest zawyżona bądź też zaniżona samoocena. Zdarza się także, że przejmują tożsamość osób z którymi przebywają w bliskim kontakcie.


Rozszczepienie i inne mechanizmy obronne

Kryterium to pomimo, że nie jest ujęte w klasyfikacji DSM-IV uważane jest jak pisze Gunderson przez wielu naukowców jako istotny wyznacznik tego zaburzenia. Kernberg jeden z najznamienitszych badaczy borderline i twórca wieloaspektowej koncepcji tego zaburzenia twierdzi, że „osoby z zaburzeniem z pogranicza posługują się rozszczepieniem polegającym na rozdzieleniu dwóch świadomych, sprzecznych obrazów self lub obiektu, oraz z innymi prymitywnymi mechanizmami obronnymi” Dominika Górska pisze, że rozczepienie jest wzmacniane przez następujące mechanizmy obronne: prymitywną idealizację, identyfikację projekcyjną, zaprzeczenie, omnipotencję i dewaluację. Dodać należy, że pacjenci z tego typu zaburzeniami wykazują tendencję do posługiwania się mechanizmami obronnymi we wszystkich sferach kontaktu życiowego. Tak więc jak już zaznaczyłam przy zaburzeniach tożsamości nie potrafią przeżywać sprzecznych ze sobą stanów emocjonalnych takich jak miłość i złość. Nie przejmują się także sprzecznościami w postrzeganiu siebie i nie starają się ich zmieniać.


Defekty superego i ego

Górska pisze, że osoby z pogranicza osobowości cechuje słabo zintegrowana struktura superego. Dominują tutaj natomiast prymitywne sadystyczne prekursory wzmacniające dodatkowo paranoidalne cechy osobowości. Konsekwencją tego jest fakt iż niektórzy pacjenci wykazują osłabienie zdolności do doświadczania poczucia winy i troski. Przez to wzmacnia się ich zdolność do zachowań agresywnych, okrutnych oraz wykorzystywania innych osób. Rozszczepienie w funkcjonowaniu superego prowadzi także do wysokiego stopnia impulsywności w pewnych sferach funkcjonowania lub okresach życia, w rezultacie odczuwając skruchę i obwiniając się. Struktura borderline charakteryzuje się także najniższym poziomem organizacji ego. Wskutek tego pojawia się brak tolerancji na lęk, brak kontroli impulsów oraz dominacja prymitywnych procesów poznawczych.


Problemy ze spójnością self

U jednostek tych mamy do czynienia z problemem w sferze spójności self. W okresach równowagi spójność ta zostaje zachowana, a stopień bliskości w związkach interpersonalnych regulowany. Kiedy jednak potrzeby ich nasilają się i dążą do kontaktów z innymi stają się przy tym bardziej podatni na lęk przed porzuceniem co zagraża spójności self.


Problemy z kontrolowaniem emocji i impulsów

Jedną z cech najbardziej charakterystycznych dla zaburzenia borderline jest problem z kontrolowaniem emocji i impulsów. Pacjenci ci są na ogół impulsywni w jednym lub wielu obszarach życia. Najczęściej impulsywność ta przejawia się w skłonności do nadużywaniu alkoholu, narkotyków, zaburzeniach odżywiania, hazardzie, złym gospodarowaniu pieniędzmi w tym z rozrzutnością, groźbami popełnienia samobójstwa, zrachowaniach seksualnych związanych z częstymi zmianami partnerów i seksem przypadkowym. Impulsywność towarzyszy im przez całe życie i niejednokrotnie muszą ponosić konsekwencje swojego zaburzenia kiedy to podejmują decyzję bez większej rozwagi i chwili zastanowienia. Impulsywność też bywa przeszkodą w znalezieniu sobie odpowiedniej pracy. Nadmiar energii nie pozwala im bowiem na pracę monotonną i niezmienną związaną z ciągłym siedzeniem. Domeną tego zaburzenia jest bronienie się za pomocą ataku, tak więc często nieświadomie ranią swoich najbliższych wypowiadając sądy, których celem jest jedynie obrona. Niestety na tyle bolesna, że potrafi pozostawiać długotrwałe ślady. Problem z kontrolą emocji i swojej impulsywności nie tylko utrudnia życie w sferze społecznej, w pracy ale przede wszystkim w bliskich związkach emocjonalnych niesłychanie ważnych dla funkcjonowania borderline.


Zachowania autodestrukcyjne

Osobowość typu borderline można podzielić na dwie kategorię: acting-in i acting-out. Charakteryzują się tym iż typ acting-in kieruje agresję do wewnątrz siebie. Rezultatem tego są samouszkodzenia, nadużywanie środków psychoaktywnych i alkoholu, objadanie się, zachowania depresyjne, wyrażanie nienawiści do siebie i angażowanie się emocjonalne w niedostępnych dla siebie osobach. Acting-out jest to agresja skierowana na zewnątrz, a objawiająca się w winieniu innych za własne problemy, krytykowaniu, atakowaniu werbalnego, czynieniu wyrzutów. Zarówno działania acting-in i acting-out są spowodowane nie radzeniem sobie z własnymi emocjami, uczuciami i impulsami. Jest to pewnego rodzaju droga prowadząca do wyładowania nadmiaru ładunku emocjonalnego w celu przyniesienia ulgi i chwilowego spokoju.


Zaburzone poczucie własnej wartości

Osoby z prawidłową regulacją poczucia własnej wartości nie doznają wahań poziomu wartościowania samego siebie. W opozycji do tego osoby z pograniczną osobowością cierpią na brak poczucia wartości, które zależne jest od zewnętrznej aprobaty i może ulegać wahaniom. Pacjenci ci popadają w skrajności gdyż albo wyolbrzymiają własne talenty i uzdolnienia albo uważają, że brak im jakichkolwiek uzdolnień. Wiele z tych osób jest bardzo wrażliwych na krytykę, co objawia się jawnymi atakami i złością. Atak taki może być spowodowany często błahym zwróceniem uwagi na zachowanie borderline lub nieakceptowaniem ich pomysłów lub planów. Ktoś kto zawsze był przyjacielem może w jednej chwili stać się wrogiem godnym pogardy.


Problemy z regulacją afektu

Cechą charakterystyczna dla tego zaburzenia jest trudność w modulowaniu swoich afektów i uczuć. Jak pisze Gunderson osoby z osobowością pograniczną mają problem w sferze modulowania i tolerowania silnych afektów i odczuć. Co za tym idzie przejawiają eskalację stanów uczuciowych jak smutek w złość, irytację we wściekłość. Pacjenci ci objawiają także znaczną zmienność nastrojów bez widocznego bodźca. W jednej chwili szczęśliwi potrafią w niedługim czasie popaść w przygnębienie. Okazują także silne i nieadekwatne napady wściekłości i burze uczuciowe. Ponieważ nie potrafią regulować swojej emocjonalności jest im trudno panować nad afektem.


Niestabilne i burzliwe związki partnerskie

Borderline jest czasami określane mianem stabilnie niestabilnych. Osoby te z jednej strony dążą do bliskości, a z drugiej nie potrafią tej bliskości zachować. Związki partnerskie stanowią dla nich ważny aspekt życia. Szukają bezskutecznie idealnego partnera, który pokocha ich bezgranicznie, wybawi od huśtawek nastrojów, zrozumie, zaakceptuje i przede wszystkim nigdy nie opuści. Tymczasem ich dążenia i marzenia ulegają skonfrontowaniu z rzeczywistością bo bardzo trudno jest drugiej osobie wytrwać przy huśtawkach emocji, manipulacji, ciągłego sprawdzania, oskarżania i niszczenia psychicznego. Tak więc z jednej strony dążą do trwałości związku, a z drugiej powodują jego rozpad. Tak więc w życiu osób z pogranicza często pojawia się wiele związków, partnerzy są wymieniani często, a związki te są niezwykle intensywne. Wszystkim związkom towarzyszy nieustanny strach przed pozostawieniem, który to rodzi niestabilność, wybuchy histerii, śledzenie partnera, wypytywanie i potrzeba ciągłej bliskości i zapewniania o miłości. Kiedy czują się zagrożeni to w takiej sytuacji wolą sami zerwać znajomość niż zostać porzuconymi, taka huśtawka powrotów i rozstań może przeplatać się często przez związki, które te osoby tworzą. Będąc w związku starają się dać całego siebie i angażują się bardzo szybko i bardzo intensywnie najczęściej dużo szybciej niż druga osoba co rodzi płacz i wybuchy emocji. Kochanej osobie chcą dać jak najwięcej siebie, ale tym czasem popadają w manipulację, współuzależniają partnera i powodują jego wyniszczenie z powodu ciągłych kłótni, rozstań, stawiania ultimatum, wybuchów agresji, niekontrolowanych uczuć i emocji.


Lęk przed opuszczeniem

Dominującą cechą u osób z niestabilnością emocjonalną typu borderline można zaobserwować paniczny lęk przed porzuceniem. Pojawia się on zarówno w kontekście związków partnerskich jak również relacji interpersonalnych w które wchodzi jednostka zaburzona. Z jednej strony osoby te boją się opuszczenia i samotności, a z drugiej całkiem nieświadomie robią wszystko by doprowadzić związki te do końca. Niektórzy jak pisze Gunderson radzą sobie z lękiem przed porzuceniem regulując stopień bliskości tak, aby inni nie byli ani zbyt blisko, ani za daleko. Pacjenci ci wymagają często od bliskich potwierdzania tego, że ich drogi nigdy się nie rozejdą, a myśl o stracie bliskich wywołuje kryzys. Faktyczne rozstanie, separacja lub odrzucenie przez innych prowadzi do paniki, depresji, agresji, gróźb, błagania a nawet prób samobójczych.


Problemy w relacjach interpersonalnych

Osoby z zaburzeniem z pogranicza wykazują problemy w tworzeniu relacji interpersonalnych. Łatwo nawiązują kontakty i wchodzą w relacje z innymi osobami. Jednakże wybuchy agresji, zazdrości, impulsywności sprawiają, że łatwo relacje te tracą. Ponadto ciągła potrzeba bycia w kontakcie z innymi sprawia, że relacje takie często wchodzą w prywatną sferę funkcjonowania innych osób, a to z kolei rodzi ich wycofywanie. Nieuzasadnione i przesadne osądzanie, manipulowanie i wybuchy histerii także mają woje granice wytyczane przez innych.


Podejmowanie zachowań i działań ryzykownych

Impulsywność, która jest domeną borderline sprawia, że osoby te działają niczym zastanowią się nad konsekwencjami. W rezultacie przejawiają skłonność do działań ryzykownych. W ten sposób także rozładowują pokłady skumulowanej i zalegającej energii. Zachowania i działania takie mogą mieć wiele postaci i być wpisane w różne aspekty funkcjonowania. Przykładami mogą tutaj być: sporty ekstremalne, niebezpieczne zawody z możliwością narażania życia własnego, szybka jazda samochodem, wstrzymanie bójek i awantur, sięganie po używki i inne środki psychoaktywne.


Zaburzenia współistniejące

Borderline często współistnieje z innymi zaburzeniami lub jest związane z większym ryzykiem zaburzeń lękowych, wystąpienia następujących: zaburzeń nastroju w tym depresji oraz choroby afektywnej dwubiegunowej, zaburzeń odżywiania w tym anoreksji i bulimii, zespołu obsesyjno-kompulsywnego, zaburzeń pod postacią somatyczną, uzależnienia.


BIBLIOGRAFIA

Kinga Kocjan

Centrum Psuchoterapii - Kinga KocjanKinga Kocjan jest doświadczonym psychoterapeutą o specjalizacji terapia indywidualna oraz usługi korporacyjne (od 2008 świadczy ona również usługi drogą elektroniczną). We wspópracy z Pracownią Dobrej Praktyki prowadzi warsztaty grupowe i zajęcia rozwojowe. Jest także czynnym członkiem Polskiego Towarzystwa Terapeutycznego.


Zawodowo Kinga Kocjan kieruję departamentem ATFC Psychotherapy and Psychology, a także prowadzi praktykę psychoterapeuty w zakresie psychoterapii tradycyjnej, konsultacji on-line oraz zajęć warsztatowych. W swojej pracy klinicznej reprezentuje podejście psychoanalityczne. Wiele lat pracowała bazując na integralnym modelu pracy z pacjentem opierającym się na połączeniu terapii humanistyczno-egzystencjalnej, poznawczo- behawioralnej, psychodynamicznej i Gestalt. Ukończyła także wiele kursów pozwalających zgłębić jej różne metody i narzędzia pracy z drugim człowiekiem takie jak RTZ, NLP, analiza transakcyjna czy też praca z ciałem według teorii Lowena.


Kinga Kocjan specjalizuje się w tematyce związanej z zaburzeniami lękowymi, depresyjnymi, osobowości oraz z rozwiązywaniem problemów komunikacyjnych i łagodzeniem konfliktów kulturowych oraz społecznych. Ponadto jej specjalnością jest terapia indywidualna i treningi związane z wieloaspektowym i zbalansowanym układaniem relacji interpersonalnym, małżeńskich i zawodowych oraz z wypaleniem zawodowym i przeciążeniem stresem.


Kinga Kocjan ukończyła naukę w IPS w Warszawie (psychoterapia), międzynarodowe studia w ISE w Moskwie (psychologia praktyczna) oraz na Uniwersytecie SWPS (psychologia kliniczna). Ponadto ukończyła studia pedagogiczne w WSFP „Ignatianum” w Krakowie. Obecnie Kinga Kocjan jest w trakcie akredytowanego szkolenia w nurcie psychoterapii psychoanalitycznej w DSPP we Wrocławiu. Swoją pracę poddaje stałej superwizji u certyfikowanego superwizora psychoterapii psychoanalitycznej.


E-mail: kinga.kocjan@atfc.pl
Skype: cp_kinga.kocjan

Tomasz Gorajski

Centrum Psuchoterapii - Tomasz Gorajski Tomasz Gorajski jest psychologiem, seksuologiem i psychoterapeutą w trakcie procesu certyfikacji specjalizującym się w terapii indywidualnej młodzieży oraz osób dorosłych. Zawodowo prowadzi praktykę kliniczną w zakresie indywidualnej psychoterapii tradycyjnej, konsultacji on-line oraz warsztatów i treningów rozwojowych. Ponadto Tomasz Gorajski na co dzień pracuje jako psychoterapeuta i seksuolog w oddziale terapeutycznym dla osób z niepsychotycznymi zaburzeniami psychicznymi lub niepełnosprawnych intelektualnie.


W swojej pracy Tomasz Gorajski reprezentuje podejście poznawczo-behawioralne. Odwołuje się on do szerokiego zakresu metod pracy m. in. takich jak dialektyczna terapia behawioralna, terapia zorientowana na schematy, terapia PTSD metodą przedłużonej ekspozycji, terapia oparta na akceptacji i zaangażowaniu czy terapia poznawcza oparta na uważności.


Tomasz Gorajski specjalizuje się m. in. w tematyce dotyczącej zaburzeń lękowych (napady paniki, fobie, zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, lęk społeczny, PTSD), zaburzeniami nastroju (zaburzenia depresyjne, choroba afektywna dwubiegunowa), zaburzeń osobowości, zaburzeń snu oraz odżywiania. Ponadto zajmuje się także psychoterapią zaburzeń i dysfunkcji seksualnych. Swoją pracę terapeutyczną poddaje regularnej superwizji.


Tomasz Gorajski ukończył psychologię na Uniwersytecie SWPS. Jest absolwentem studiów podyplomowych z psychologii klinicznej na Gdańskim Uniwersytecie Medycznym oraz seksuologii klinicznej na Uniwersytecie SWPS w Sopocie. Aktualnie kończy proces szkolenia w psychoterapii poznawczo-behawioralnej na Uniwersytecie SWPS. Odbył specjalistyczne szkolenia, m. in. z zakresu: interwencji kryzysowej, przeciwdziałania przemocy w rodzinie, psychotraumatologii, seksuologii sądowej oraz psychoterapii uzależnień. Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i Behawioralnej PTTPB.


E-mail: tomasz.gorajski@centrumpsychoterapii.eu
Skype: cp_tomasz.gorajski

Patrycja Madej

Centrum Psuchoterapii - Patrycja MadejPatrycja Madej jest psychoterapeutą, od 13 lat specjalizującym się w tematyce uzależnień oraz przemocy w rodzinie i względem kobiet. Zawodowo prowadzi praktykę psychoterapeuty w zakresie indywidualnej psychoterapii tradycyjnej, konsultacji on-line oraz warsztatów i treningów rozwojowych. Ponadto Patrycja Madej pracuję jako starszy specjalista socjalny w Ośrodku Pomocy Społecznej w Kędzierzynie-Koźlu oraz trener kompetencji i umiejętności społecznych.


W swojej pracy Partycja Madej reprezentuje podejście integracyjne ze szczególnym uwzględnieniem w swojej pracy podejścia psychodynamicznego i terapii opartej na uważności i wglądzie. Odwołuje się ona także do szerokiego zakresu metod pracy takich jak racjonalna terapia zachowań (RTZ), interpretacja marzeń sennych, terapii skoncentrowanej na rozwiązaniach (RST).


Patrycja Madej specjalizuje się w tematyce związanej z uzależnieniami i współuzależnieniem, przemocą w rodzinie, przemocą wobec kobiet, układaniem relacji interpersonalnych oraz zaburzeniami klinicznymi takimi jak depresja, nerwica, zaburzenia osobowości i odżywiania. Ponadto jej specjalnością jest terapia indywidualna oraz treningi i warsztaty koncentrujące się na szeroko pojętym rozwoju osobistym. Posiada ona doświadczenie w prowadzeniu warsztatów jako samodzielny terapeuta realizując swoje autorskie programy.


Patrycja Madej ukończyła naukę w IPS w Warszawie (psychoterapia) oraz Poradnictwo Rodzinne na Uniwersytecie Opolskim. Ponadto ukończyła ona studia podyplomowe dla trenerów grupowych i studium dla pracowników socjalnych. Odbyła ona także wiele kursów oraz szkoleń w tym z zakresu terapii skoncentrowanej na rozwiązaniach, RTZ, terapii prowokatywnej, NLP. Obecnie w drodze do Certyfikacji w trakcie akredytowanego kursu psychoterapii (PTP) w zakresie podejścia systemowego oraz ericksonowskiego w Katowickim Instytucie Psychoterapii.


E-mail: patrycja.madej@centrumpsychoterapii.eu
Skype: cp_patrycja.madej

Ilona Roeding

Centrum Psuchoterapii - Ilona RoedingIlona Roeding jest doświadczonym psychoterapeutą i psychologiem specjalizującym się w terapii indywidualnej, treningach rozwojowych oraz zajciach psychoedukacyjnych dla rodziców, dzieci i modzieży. Ponadto współpracuje z jednostkami typu ośrodki pomocy społecznej, szkoły, fundacje, świetlice socjoterapeutyczne gdzie realizuje autorskie programy o charakterze psychoedukacyjnym i ogólnorozwojowym, dostosowane do potrzeb uczestników.


W swojej pracy klinicznej Ilona Roeding wykorzystuje podejście integracyjne do procesów psychoterapii uwzględniając w szczególności metody wywodzące się z kierunków humanistycznych, poznawczo-behawioralnych oraz psychodynamicznych. Odwołuje się także do szerokiego zakresu metod pracy takich jak pogłębiona analiza, psychodynamika, racjonalna terapia zachowań (RTZ), czy też neurolingwistyczne programowanie (NLP).


Ilona Roeding specjalizuje się w pracy indywidualnej z osobami nastawionymi na rozwój osobisty, pokonywanie własnych trudności i ograniczeń oraz borykającymi się z trudnościami natury psychicznej i emocjonalnej. Zajmuje się takimi zaburzeniami klinicznymi jak zaburzenia depresyjne, nerwicowe, fobia społeczna, bezsenność czy też zaburzenia odżywania. Posiada doświadczenie w prowadzeniu warsztatów psychoedukacyjnych dla rodziców i wychowawców z zakresu profilaktyki uzależnień, a także rozwojowych zajęć warsztatowych realizownych w świetlicy socjoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży.


Ilona Roeding ukończyła naukę w Instytucie Psychologii Stosowanej w Warszawie (psychoterapia) oraz na Uniwersytecie SWPS (psychologia rozwoju osobistego). Odbyła także wiele kursów i szkoleń, w tym w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie, mediacji sądowych oraz doskonalących kompetencje trenerskie. Dbając o własny rozwój osobisty bierze regularnie udział w doskonaleniu swoich kompetencji oraz poddaję swoją pracę superwizji.


E-mail: ilona.roeding@centrumpsychoterapii.eu
Skype: cp_ilona.roeding

Łukasz Rogacz

Centrum Psuchoterapii - Łukasz RogaczŁukasz Rogacz jest doświadczonym coachem i psychologiem specjalizującym się w coachingu indywidualnym, grupowym i team coachingu w obszarach życiowych oraz zawodowych. Pracuje zarówno z klientami indywidualnymi jak i współpracuje z organizacjami i firmami prywatnymi. Swoją praktykę coachingową prowadzi zgodnie z wytycznymi International Coach Federation (ICF).


W swojej pracy coachingowej Łukasz Rogacz wykorzystuje zarówno wiedzę teoretyczną z zakresu coachingu ale także swoje doświadczenie zawodowe zdobyte jako handlowiec, a następnie jako manager. Podczas wieloletniej pracy z zespołami handlowców rozwijał i pogłębiał wiedzę z zakresu rozwoju osobistego i zawodowego człowieka. W trakcie sesji coachingowych posługuje się różnorodnymi narzędziami pracy m.in. modelem Dilts’a, analizą SWOT, modelem GROW, narzędziami do wyznaczania celi SMART, RTZ, matrycą zarządzania czasem, pracą nad przekonaniami.


Łukasz Rogacz specjalizuje się w pracy indywidualnej z osobami nastawionymi na rozwój osobisty, realizacje wyznaczonych celi oraz przekraczanie własnych barier i ograniczeń. Pomaga m.in w sytuacji podejmowania ważnych decyzji, przy zmianie lub wyborze ścieżki zawodowej, wypaleniu zawodowemu, trudnościach związanych z asertywnością lub efektywnością.


Łukasz Rogacz ukończył studia Zarządzania i Marketingu na Uniwersytecie Ekonomicznym w Katowicach. Następnie przez kilkanaście lat zdobywał wiedzę jako handlowiec, a następnie jako manager. Chcąc zgłębiać swoją pasję ukończył studia psychologiczne na Uniwersytecie Humanistycznospołecznym SWPS ze specjalnością psychologia rozwoju osobistego. Studia w SWPS umożliwiły mu zdobycie wszechstronnej wiedzy psychologicznej oraz przygotowały gruntownie do wykonywania zawodu coacha i psychologa. Dbając o własny rozwój osobisty bierze regularnie udział w doskonaleniu swoich kompetencji oraz poddaję swoją pracę superwizji.


E-mail: lukasz.rogacz@centrumpsychoterapii.eu
Skype: cp_lukasz.rogacz